این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

﴿ وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْکِتَابِ إِلَّا بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَقُولُوا آمَنَّا بِالَّذِی أُنْزِلَ إِلَینَا وَأُنْزِلَ إِلَیکُمْ وَإِلَهُنَا وَإِلَهُکُمْ وَاحِدٌ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ﴾ .

با اهل کتاب جز به نیکوترین شیوه‌ای مجادله مکنید، مگر با آن‌ها که ستم پیشه کردند و بگویید : به آنچه بر ما نازل شده و آنچه بر شما نازل شده است، ایمان آورده‌ایم. و خدای ما و خدای شما یکی است و ما در برابر او گردن نهاده‌ایم.

(عنکبوت، 46)

مفهوم این آیه و آیات مشابه این آیه ده‌ها بار در قرآن کریم تکرار شده است. هدف آن تلاش برای به وجود آوردن نوعی گفت‌وگوی آرام با اهل کتاب است تا با گفت‌وگویی که مسلمانان با مشرکان یا کافران یا ملحدان دارند، متفاوت باشد. سبب این است که اساس دین، اساس هر دینی، خدا و معرفت خداست. هنگامی که انسان خدا را بشناسند و به او ایمانی واقعی و نه ایمانی تجریدی داشته باشد، این ایمان بر سلوک او تأثیر می‌گذارد، زیرا خداوند عادل، عالم، رئوف، رحیم و عزیز است. انسان در سلوکش راهی را انتخاب می‌کند که او را در این هستی به پیروزی برساند، زیرا انسان و هستی هر دو مخلوق خداوندند. انسان و هستی هر دو بر اساس عدل، عزت، رحمت، علم و حق خلق شده‌اند و این مفهوم در بسیاری از آیات قرآن آمده است : « ﴿ وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَینَهُمَا لَاعِبِینَ ﴾ . ﴿ مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لَا یعْلَمُونَ ﴾ .»[149] وجود ایمان واقعی به خداوند راه و روش معینی در مقابل انسان قرار می‌دهد و ضامن موفقیت انسان در زندگی‌اش است. اما شریعت، احکام و دیگر تعلیمات، حتی ایمان به انبیا، همه این امور فرع ایمان به خداوندند.

انسان مؤمن دو موضع دارد؛ موضعی نسبت به مؤمنان به خدا و موضعی نسبت به غیرمؤمنان به خدا. درباره غیرمؤمنان به خدا، وظیفه مسلمانان از سوره توبه فهمیده می‌شود. در برخی از جلسات قبل مرور کردیم که موضع انسان در برابر غیرمؤمنان با موضع او در برابر مؤمنان به خدا متفاوت است. درباره مؤمنان به خداوند نیز اصول یکی است و نقطه آغاز یکی است و اصول کلی سلوک نیز یکی است. در نتیجه، چیزی جز برخی جزئیات باقی نمی‌ماند. اهل کتاب از جانب انسانِ مسلمان مستحق چیزی جز «جدال احسن» نیستند، نه ضربه و نه طعنه، نه جنگ و نه قطع رابطه و نه حتی درشتی و خشونت در بحث. بلکه وظیفه ماست که به آنان بگوییم : « ﴿ آمَنَّا بِالَّذِی أُنْزِلَ إِلَینَا وَأُنْزِلَ إِلَیکُمْ وَإِلَهُنَا وَإِلَهُکُمْ وَاحِدٌ ﴾ .» و حتی بیشتر از این، بر ماست که بگوییم : همه ما تسلیم‌شدگان به خداوندیم.

حقیقت این است که معنای اسلام در قرآن