آفریده می‌شد که نه گرما هست نه سرما و انسان راحت و آسوده زندگی می‌کرد. پاسخ این است که انسان آفریده شده است تا بشناسد: « ﴿ وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ‌ ﴾ .»[480] بپرستند، یعنی بشناسند. هدف از آفرینش، شناخت است.
قرار است انسان همه‌چیز را بشناسد. این بحث نظری دیگری است. هدفی که انسان برای رسیدن به آن آفریده شده، شناخت حقیقت است. اگر انسان بدون مشکلات و نیازها زندگی می‌کرد و از آن‌ها در امان بود، این هدف تحقق نمی‌یافت.
بلاهای طبیعی نیز همین‌گونه‌اند و علت وجود��ان همین است. امروز زلزله می‌آید و ده هزار یا بیست هزار نفر در اگادیر، در مراکش یا مکانی دیگر، کشته می‌شوند. این فاجعه ده یا بیست هزار نفر را قربانی می‌کند، ولی وجود آن هشدار و انگیزه‌ای است برای انسان تا بیندیشد و نیروهای هستی و زلزله و عوامل آن و چگونگی غلبه بر آن‌ها را بشناسد و ابزارهایی برای پیش‌بینی زلزله که «سیسموگراف» نامیده می‌شود اختراع کند و خانه‌های خود را به شیوه ژاپنی به‌گونه‌ای بسازد که اگر زلزله یا مانند آن رخ داد، ویران نشود یا انسان را نکشد.
و به همین ترتیب، انسان در اسرار بیشتری از جهان فرو می‌رود و جهان را می‌شناسد. هرچند ده یا بیست هزار نفر کشته شدند، ولی سطح شناخت آن‌هایی که باقی ماندند، بالاتر از قبل رفت. درمورد سرطان و توفان و آتشفشان و سایر موارد نیز، همین‌طور. همه این‌ها انسان را به سوی فعالیت و حرکت کردن سوق می‌دهند و طبیعتاً این‌ها قربانی اکثریت هستند. شاید بگویید گناه آن‌هایی که کشته شدند، چیست؟ در پاسخ می‌گوییم اگر آن‌ها نیت پاک داشته باشند و سزاوار پاداش باشند، خدا برای آنان جبران می‌کند، زیرا آن‌ها در راه کل بشر فدا شده‌اند. این‌ها در راه رسیدن به وضع بهتر جان خود را از دست داده‌اند، درست مانند آنکه شما خانه‌ای قدیمی داشته باشی و بخواهی خانه‌ای نو بسازی. خانه قدیمی را خراب می���کنی تا خانه‌ای نو بسازی. یعنی در راه رسیدن به وضع بهتر، بخشی از دارایی خود را از دست می‌دهی. این کار طبیعی است. ولی خدایی که به اندازه سر سوزن ستم نمی‌کند، برای این قربانیان جبران می‌کند و روز قیامت به آنان پاداشی بی‌حساب می‌بخشد. ما معتقدیم که معاد مکمل این زندگی است.
بنابراین، پاسخ سؤال این است که اولاً: وجود بلاهای طبیعی و مشکلات بشری و بیماری‌ها و پیشامدهای گوناگون، عاملی است برای تحریک انسان به رفتن به سوی کمال و شناخت هستی. و در این میان، قربانیان پاداش و مزد خود را دارند تا از پروردگارشان خشنود شوند.
سؤال دوم: جناب امام! شما گفتید گرفتاری هایی که برای انسان پیش می آید، نتیجه کارهای خود اوست. پس ایمان به قضا و قدر و زلزله و بیماری ها را چطور تفسیر می کنید که در حدیث شریف، کفاره گناهان انسان شمرده شده و انسان به صبر در برابر آن ها فرمان داده شده است. همچنین درباره مسئله مقدّر بودن روزی انسان و اینکه خدا روزی را کم و زیاد می کند؟ نیز درباره مشخص بودن عمر انسان در نزد خداوند؟
فکر می‌کنم بخشی از [پاسخ به] این سؤال در یکی از شب‌های گذشته مطرح شد و بخشی را نیز امشب بحث کردیم. اما اینکه خداوند روزیِ هرکه را بخواهد، فراخ، و روزیِ هرکه را بخواهد،