نداشت. او پیوسته حمله میکرد و دلیر بود. زره او را فروخت و آن را مهریه فاطمه زهرا(س) قرار داد. برای جهیزیه فاطمه، لباسهایی ساده و وسایلی ساده برای خانه خریدند. برخی از تاریخنگاران، اثاثیه خانه فاطمه زهرا در هنگام ازدواج را برشمردهاند. چه بود؟ برخی از آنها را میگویم: کاسهای چوبی. فقط همین. میدانید بستر زهرا چه بود؟ وسط اتاق را با ماسه پوشاندند و روی آن پوستی از گربه انداختند. بستر زهرا - سلامالله علیها- این بود. یک آسیای دستی کوچک و قاشق نیز داشت. بالش چطور؟ بالشی نبود، مقداری ماسه بود که روی آن پارچهای انداخته بودند. همین! فرش و اثاثیهای بسیار ساده! قطعهای از برگ خرما نیز به عنوان سفره استفاده میشد. این اتاق پذیرایی فاطمه(س) به شمار میآمد.
این، زندگی زهراست. او مثل همه زنها بدون هیچ تفاوتی در منزل کار میکرد و خدمتهایی همچون تمیز کردن و پختن و خدمت به شوهر را نیز انجام میداد.
در اینجا نکتهای را توضیح میدهم. رسول خدا کارها را بین زن و شوهر، بین فاطمه و علی تقسیم کرد. کارهای بیرون خانه را به عهده علی و کارهای درون خانه به عهده فاطمه(س) بود.
اینجا دوست دارم به نکتهای اشاره کنم. بسیاری از ما [مردان] خود را بهتر از زنان میدانند. میگویند مردها مهمتر از زنان هستند. مردها درجه یک هستند و زنها درجه دو. حقیقت این است که من از اسلام چنین چیزی نمیفهمم؛ به هیچ وجه. اسلام در احکام و در دین، بین زن و مرد هیچ تفاوتی نمیگذارد. البته احکامی هست که با توجه به شرایط و تواناییهای متفاوت [زن و مرد] با یکدیگر فرق دارد. بحثی طولانی است. قرآن کریم میفرماید: « ﴿ الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَی النِّسَاء ﴾ .»[274] کدام مردان؟ کدام زنان؟
آیا جنابعالی میتوانی بگویی بر همه زنان دنیا تسلط داری؟ تو حق نداری. تو از هیچ زن دیگری برتر نیستی و من از هیچ زن دیگری برتر نیستم.
بله، درمورد زندگی زناشویی، پس از ازدواج، مردان بر زنان تسلط دارند یعنی وقتی زن و مرد ازدواج کردند، نوعی زندگی مشترک شکل میگیرد. اینطور نیست؟ وقتی ازدواج کردند، دیگر با هم غذا میخورند؛ با هم لباس میپوشند؛ با هم راه میروند؛ با هم زندگی میکنند. کارهایی هست که مشترکاً انجام میدهند. اگر با یکدیگر تفاهم داشته باشند، مشکلی وجود ندارد. ولی اگر اختلاف نظر داشته باشند، مثلاً زن میگوید فرزندمان را اینگونه تربیت کنیم و مرد میگوید نه، بهگونهای دیگر تربیت کنیم، اینجا اختلاف نظر پیش میآید؟ راهحل چیست؟ اگر قرآن نگفته بود: « ﴿ وَلِلرِّجَالِ عَلَیهِنَّ دَرَجَةٌ ﴾ »[275] و اگر قرآن نگفته بود: « ﴿ الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَی النِّسَاء ﴾ »[276] مشکل باقی میمان�� و برطرف نمیشد. زن بر حرف خود پافشاری میکند و مرد هم بر حرف خود. مشکل حل نمیشود. اینجاست که قرآن میگوید اگر زن و شوهر اختلاف پیدا کردند، نظر مرد برتر از نظر زن است، « ﴿ بِمَا فَضَّلَ اللهُ بَعْضَهُمْ عَلَی بَعْض وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ ﴾ »[277] بنابراین، اگر توافق قبلی در میان نباشد، دیدگاه هر دو ملاک است و اگر دیدگاههایشان متفاوت بود، دیدگاه مرد مقدم است. این تقدم به خاطر عواملی است که قرآن به آنها اشاره میکند: «از این جهت که خدا بعضی را
[274]. «مردان، بر زنان تسلط دارند.» (نساء، 34)
[275]. «و مردان را بر زنان مرتبتی است.» (بقره، 228)
[276]. «مردان، بر زنان تسلط دارند.» (نساء 34)
[277]. «از آن جهت که خدا بعضی را بر بعضی برتری داده است، و از آن جهت که از مال خود نفقه میدهند.» (نساء، 34)
