بیزاری بجوییم و مسلماً او در هر اوضاعی از همراهی ستمگران و متمایل شدن به آنان خشنود نمیشود.
انسان معاصر رنجدیده است و هر اندازه رشد کند، باز درجهای از محرومیت را احساس میکند. او سازمانها و اشخاص را مسئول محرومیت و فراهم نبودن فرصتهای مناسب برای خود میداند و انتظار دارد در وجود مبلغ یا عالم مسلمان حرارت مبارزه و فریاد حقخواهی را احساس کند.
3. پیشرفت و نوسازی شکلی یعنی کمک گرفتن از ابزارهای پیشرفته و روشهای نو برای ارائه اندیشهها و احکام و سازماندهی مؤسسههای دینی بهگونهای که از لحاظ شکلی و ابزارهای کاری در سطح مؤسسههای بینالمللی قرار گیرند.
بهرهمندی از آمارهای دقیق و نو درباره مسلمانان جهان و امور تربیتی آنان و رهبران روحانی و مؤسسههای دینی و کتابها و روزنامهها و امکانات آنها و سهمی که در رسانههای شنیداری و دیداری دارند، از ضرورتهای اولیه پیشرفت است. باید توجه داشت که سزاوارترین مؤسسه برای این امر الأزهر شریف است، چراکه بدون این پیشرفتها نمیتواند نقش سرپرستی خود را ایفا کند.
رنجهای برخی از مسلمانان جهان اسلام ازجمله مسلمانان فیلیپین و اریتره و حبشه برای همه معلوم است، ولی اطلاعات پراکنده نشان میدهد که مصیبتهای دیگری در تایلند و مجارستان هست که کمتر از مصیبت اینان نیست.
تا آنجا که من مشاهده کردهام، موضع مسلمانان عرب و غیرعرب در برابر محنت مسلمانان لبنان متناسب با بزرگی محنت نبود. این امر ناشی از ناآگاهی آنان از واقعیت حوادثی است که در لبنان رخ داده و هنوز در جنوب ادامه دارد.
به وضع مذاهب اسلامی در سراسر جهان باید با سماحت و جدیت بالا رسیدگی شود، بهویژه درمورد کسانی که به سبب دور بودن از فهم درست و نیز ظهور بدعتگذاران در میان آنان، از اصول و ارکان اسلام منحرف شدهاند. من تاکنون هیچ اهتمامی در سطح مطلوب درمورد این دسته از مردم ندیدهام جز اینکه برخی آنان را از خود راندهاند و برخی دیگر آنان را پذیرفتهاند، بدون آنکه مشکلشان را حل کنند، در حالی که این عده بسیار تشنه تصحیح اندیشههای خود و پیوستن به برادران دینی خود هستند.
مؤسسات متولی امور مسلمانان از کنفرانسها و مراکز فرهنگی گرفته تا غیر آنها فراوان شدهاند و افراد فعالیتهای گستردهای صورت میدهند. وقت آن فرا رسیده است که مجمع پژوهشهای اسلامی به شورای عالی رهبری تبدیل شود که مؤسسهها و کنفرانسهای اسلامی در آن نمایندگی داشته باشند. این امر نیازمند آن است که هیئتی از علمای بزرگ اسلام و اعضای مجمع یا همایش یا دیگران به انتخاب مجمع برای مسائل علمی تعیین شوند و خود مجمع و دبیرخانه آن تنها مسئولیت سرپرستی مسلمانان جهان و بررسی و پیگیری احوال آنان را بر عهده داشته باشد. در این صورت، این همایش هیئت عمومی خواهد شد و مجمع نیز دبیرخانه دائمی میشود.
نیازی به گفتن نیست که مجمع بنا بر این طرح در ارتباط دائم با اعضای همایش و دیگران خواهد ماند تا اطلاعاتی را که به دست آن میرسد، بهطور منظم و دستهبندیشده ذخیره کند و درمورد آنها گزارش ارسال کند.
از مهمترین کارهایی که مطلوب است اینگونه شوراهای عالی صورت دهند، هماهنگسازی