گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 3
صفحه: 336

را تجربه خواهیم کرد و امیدواریم موجب رهایی امت اسلامی از ربا شود. ما نمی توانیم به دولت‌ها بگوییم به یکباره این معاملات را متوقف کنند، زیرا بی گمان به بحران اقتصادی می انجامد، زیرا ما در ورط? چنین معاملاتی گرفتارشده ایم. بنابراین، باید گام نخست را صحیح و اسلامی برداریم تا زمانی که جانشینی برای این معاملات پیدا شد، بدون هیچ‌گونه هراس به آن بپردازیم و این چشم اندازی است که ان‌شاءالله به آن خواهیم رسید. مطالعاتی که در عربستان صورت گرفت، به بسیاری از اقتصاددانان عرضه شد و آنان نیز راهکارهای موفقیت بانک اسلامی را ارائه کردند. ان‌شاءالله این بانک غیر ربوی خدمات بهتر و کامل‌تری را به انسانیت انسان می‌کند و، بدین‌ترتیب، امت اسلامی از ورطه ای که در آن گرفتار شده است، نجات خواهد یافت. متشکرم.

شما دربار? زکات صحبت کردید و گفتید می توان آن را در قالب تأمین اجتماعی برای افراد کم درآمد به اجرا درآورد، در حالی که زکات جنب? دیگری دارد و به نظر من قالب ها و نظام های نو مانند تأمین اجتماعی، اختراع سرمایه داران برای کارگرانشان است. (یک دانشجو)

درحقیقت، منظور من از اصطلاح تأمین اجتماعی در سخنانم، آن تأمین اجتماعی رایج نبود که در جهان اسلام نیز اجرا می شود. زیرا این نوع تأمین اجتماعی که امروزه در جهان اسلام اجرا می شود به پیروی از الگوی غربی آن است و براساس آن بخشی از حقوق کارگر و نسبت معینی از درآمد او از یک سو، و نسبت معینی از دارایی صاحب سرمایه از سوی دیگر، در یک صندوق جمع آوری می شود و این صندوق در دوران بیماری، بازنشستگی، بیکاری و مانند آن کمک هایی به کارگران ارائه می‌دهد. همان‌گونه که در سؤال این دانشجو نیز اشاره شده، تأمین اجتماعی با وجود انگیزه و نیت شرافتمندانه اش، از ویژگی های نظام سرمایه داری است. آنچه منظور من بود، چیزی شبیه این تأمین اجتماعی است، یعنی دولت اسلامی صندوقی برای زکات یا بیت المال ایجاد کند تا به کارگران کمک های شایسته ای در دوران بیماری، بازنشستگی، بیکاری و حوادثی که هنگام کار پیش می آید و مانند آن ارائه دهد. در حالت های استثنایی و بیکار بودنِ کارگر می توان از صندوق زکات به او کمک کرد، زیرا زکات برای کمک‌ کردن به چنین قشری است. بنابراین، ما نمی خواهیم تأمین اجتماعی را به‌طور دقیق به همان شکل مرسوم در جوامع ایجاد کنیم، بلکه می خواهیم به راهکارهایی اشاره کنیم که در ارائ? کمک های اجتماعی استفاده می‌شود. می توان زکات را در این راه‌ها مصرف کرد.

هدف و غایت شریعت و احکامی که خداوند نازل کرده، خواه در عبادات و خواه در معاملات، ایجاد سازگاری میان اعمال مادی و اعمال معنوی و روحانی است. برنامه و دستورالعملی که خداوند از ما خواسته آن را در زندگی خود در زمین به کار بندیم، چیست؟

طبیعتاً این سؤال نیست، بلکه تأییدی است بر تمایل و خواست ما در اجرای شریعت و تأکیدی است بر اینکه اگر شریعت اجرا شود، موفقیت مادی و معنوی را تضمین می کند و دلیل آن تجرب? موفقیت آمیز اسلامی در چهار قرن نخست است. امت اسلامی با تمدن های آن عصر مخالفت کرد و به امتی پویا و پرنشاط تبدیل شد. برای نمونه پس از آنکه اسلام وارد مصر شد، در ظرف ده سال درآمد ملی آن سه برابر شد. تجرب? دیگر مناطق نیز در پژوهش های