بیشتر توجه دنیا را به کشورشان معطوف میکنند. در زمان ترکهای عثمانی هم یک منطقه از لبنان که به نام جبل لبنان معروف است، مورد حمایت هفت دولت استعماری قرار میگیرد که این هم باز مزید بر علت میشود و توجه دنیا را به این منطقه بیشتر جلب میکند. کشور کوچکی به صورت یک نمایشگاه جهانی درآمده است. کافی است که آقایان توجه داشته باشند که قدیمیترین دانشگاه در عصر جدید در لبنان تأسیس شده است. دانشگاه آمریکاییها در حدود ??? سال قبل در لبنان تأسیس شده است.
این مذاهب روبهروی هم، وقتی که در معرض انظار عمومی دنیا قرار میگیرد، کاملاً عزت و ذلت یک مذهب در عزت و ذلت هم مذهبان تأثیر فراوان خواهد داشت. و به این دلیل، تمام مذاهب دنیا تلاش میکنند که در لبنان وضع مذهبی دوستانشان خوب باشد. شاید تعجب کنید وقتی که عرض کنم که روسها، کشور اتحاد جماهیر شوروی که کشوری کمونیستی است و بهاصطلاح، بر حسب قانونش ضد دین است، به ارتودکسهای لبنان علاق? فراوان دارند و کمکهای فراوان کرده و حتی در حدود 30 میلیون تومان به ارتودکسهای لبنان پول داده که آنها مریضخان? مجهزی بسازند و وضعشان خوب باشد. همچنین دانشکد? آمریکاییها بودج? سالیانهاش از میلیون تجاوز میکند، شاید به 5 میلیون تومان برسد که تمامش کمکهایی است که جمعیتهای خیری? مذهبی آمریکا به این مؤسسه میکنند. [و این،] دلیل بر تأثیر این وضع در مناطق مختلف است.
بنابراین، میشود گفت که این کشور در اثر وضع جغرافیاییاش و در اثر تقابل و روبهرو بودن مذاهب، مورد توجه و اهمیت و علاق? تمام جهان است. روزی که اسرائیل فرودگاه لبنان را آتش زد، تمام دنیا اعتراض کردند و پاپ آن روز را در تاریخ زندگی خودش به نام روز سیاه نامید. این مسائل کاملاً نشان میدهد که تا چه حد وضع این کشور مؤثر است. سازمان ملل مرکز فعالیتش در لبنان است. شرکتهای تجارتی بزرگ، مؤسسات سیاسی و اجتماعی بزرگ، دفترهای مرکزیشان تمام در لبنان صورت میگیرد و در این حال، عقب بودن شیعیان بسیار اسباب سرشکستگی و تأثر میشود و پیشرفتشان هم موجب خوشوقتی و افتخار میشود. از این جهت است که تمام شیعیان جهان نسبت به مرحوم آیت الله آقای آسید عبدالحسین شرف الدین و نسبت به مرحوم آیت الله آقای آسید محسن امین -?رحمة الله علیهما- توجه دارند. علمای بزرگ دیگری هم در دنیا بودهاند ولی بیشتر به این دو نفر توجه دارند چون اینها در نظر شیعیان جهان عزیزند، چون کاری که آنجا شود، اثر زیادی دارد. البته این دو بزرگوار و آقایان دیگر در آنجا برای مبارزه با جهل و فقر و عقبافتادگی شیعیان اقدامات بسیار درخشان و مفیدی کردهاند ولی آنقدر عقبافتادگی زیاد بوده که باز هم زمانی که نسبت بیسوادی را مطالعه میکنیم، میبینیم بیسوادی در شیعیان لبنان چهل درصد است درحالی که بیسوادی در سایر مذاهب ده درصد و دوازده درصد و پنج درصد است و بعضی از مذاهب اصلاً بیسواد ندارند و اینها اسباب سرشکستگی و تأثر ماست. شاید دهها دِه در لبنان باشد که اصلاً مسجد ندارد. صدها دِه در لبنان باشد که مسجد دارد ولی روحانی که برود آنجا اقدام بکند و وضع زندگیاش تأمین شده باشد، وجود ندارد. میتوانیم دِههایی نام ببریم که پنجاه سال پیش شیعه بودند و حالا مسیحیاند در