میانگین درآمد جامعه نباشد. پس زکات فریضه‌ای شامل و اساسی و پیشرفته است. راه‌های مصرف آن گوناگون است، امّا هدف از آن بالا بردن سطح زندگی کسی است که سطح زندگی او از میانگین سطح زندگی دیگران پایین‌تر است، تا به حد آن میانگین برسد. به سخن دیگر، زکات یعنی ایجاد مساوات و نزدیک ساختن سطح زندگی آدمیان در جامعه.
می‌دانیم که زکات انواعی دارد. در گذشته پولی را صدقه می‌دادیم، امّا امروز می‌توانیم زکات را به شکلی دیگر معنا کنیم، ازجمله تأمین اجتماعی، خدمات درمانی، تحصیل رایگان، تربیت ایتام، ساختن هنرستان‌های فنی و اموری از این قبیل. می‌توان زکات را به صورت پیشرفته به اجرا درآورد. این مسئله‌ای طولانی است و برخی پژوهشگران در این باره نوشته‌هایی دارند.
مسئله دیگر اینکه اگر اندکی تأمل کنیم، می‌بینیم که اسلام برخی چیزها را حرام کرده و چیزهایی را نیز حلال دانسته است. اسلام ربا را حرام کرده است. ربا چیست؟ ربا بر دو نوع است: 1. ربا در قرض؛ 2. ربا در معامله.
ربا در قرض یعنی هر قرضی که سودی در پی دارد. مثلاً شخصی هزار لیره می‌گیرد و پس از مدتی هزار و صد لیره پس می‌دهد. من از تو مبلغی می‌گیرم و همان مبلغ را به تو پس می‌دهم، امّا اتاقی هم برایت می‌سازم. این هم رباست. از ت�� ده لیره می‌گیرم و افزون بر آن طرح هواپیمایی برایت می‌کشم و یا به فرزندت درس می‌دهم یا کاری ویژه برایت می‌کنم. این‌ها همه رباست. هر قرضی که سودی در پی داشته باشد، رباست. یعنی پول نقد و سرمایه زیاد نمی‌شود و اگر برای سرمایه سودی خواسته شود، حرام است. امّا مال، سود غیرثابت دارد؛ سودی که همراه با ریسک و خطر است. یعنی اگر مثلاً هزار لیره از تو گرفتم و با آن تجارت کردم و صد لیره سود به دست آمد، بنابر قرارداد، به تو سی یا چهل یا پنجاه لیره از سود می‌دهم. این نوع قرارداد را در لبنان «شریک مضارب» می‌گویند. امّا اگر هزار لیره از تو گرفتم و تو بخواهی سود ثابتی از من بگیری، مثلاً هر ماه پنجاه لیره از من بگیری، حرام است. سود به سرمایه تعلق نمی‌گیرد.
اگر با سرمایه تو کار کردم و کار و سرمایه با هم جمع شد، تو می‌توانی سود ببری. امّا چه تفاوتی وجود دارد؟ تو صاحب سرمایه هستی و در هر دو صورت کاری نکرده‌ای، و این منم که کار کرده‌ام. فرق دو قرارداد در ثبات است. سرمایه نمی‌تواند درآمد ثابت داشته باشد. سرمایه می‌تواند سود ببرد، به شرط آنکه در معرض ضرر باشد. یعنی تو در جایگاه شریک مضاربه سرمایه‌ات را می‌دهی، امّا من ضرر می‌کنم. این ضرر متوجه تو هم هست. گاهی سرمایه‌ات سودی نمی‌دهد و گاهی سود می‌دهد. این مسئله جایز است و اشکالی ندارد.
پس پول نقد نمی‌تواند درآمد یا سود ثابت داشته باشد، بلکه می‌تواند سود متغیر و همراه با خطر و ریسک داشته باشد. امّا به من که با پول تو کار می‌کنم، می‌توانی دستمزد مشخص ماهیانه بدهی و چه سود بکنی و چه ضرر بدهی، من این حق را دارم که مبلغ ثابتی از تو بگیرم. همچنین، می‌توانم سود متغیر بگیرم، یعنی اگر سرمایه را از تو گرفتم، می‌توانم سود را تقسیم کنم. بر من حلال است که از سود نیز بردارم. میان سرمایه و کار تفاوتی هست؛ کارگر هم سود ثابت می‌گیرد و هم سود متغیر، امّا سود ثابت به سرمایه تعلق نمی‌گیرد و فقط سود متغیر نصیبش می‌شود.