- کمونیسم برای کار 2 امتیاز، سرمایه 1 امتیاز و برای ابزار تولید 1 امتیاز؛
- کاپیتالیسم برای کار 1 امتیاز، سرمایه 2 امتیاز و برای ابزار تولید 1 امتیاز.
چند نتیجه جالب و سودمند
1. بزرگترین مدافع حقوق کارگر مکتب اقتصادی اسلام است.
2. امتیازاتی که کمونیسم به کارگر میدهد، از امتیازات اسلامی او کمتر است.
3. کارگر در رژیم سرمایهداری از ابزار تولید محسوب میشود.
علل این امتیازات و درجه بندی ها
در مباحث گذشته یادآور شدیم که در تولید کالا، خلق و ایجادی صورت نمیگیرد، بلکه مواد خام از طبیعت گرفته میشود و با کار فایده جدید و وصف تازهای در او ایجاد میشود و به صورت ثروت اقتصادی درمیآید. بنابراین، هرچیزِ با ارزش و قابلاستفادهای از ترکیب طبیعت و کار به وجود آمده است، خواه این کالا به خودی خود مصرف شود یا در راه تولید ثروت دیگر به کار افتد و صورت سرمایه یا ابزار تولید پیدا کند. با این مقدمه روشن میشود که سرمایه و ابزار تولید هریک عبارتاند از کار بهعلاوه طبیعت. نتیجهای که از این معادله به دست میآید، علت تفوق و اهمیت کار را بر سرمایه و ابزار تولید در یک تولید نشان میدهد، زیرا طبیعت هرچند در ملکیت ایجادکننده کار درآمده و تمام سرمایه یا ابزار تولید متعلق به تولیدکننده آنهاست، نباید فراموش کرد که مواد طبیعی بهطور رایگان در اختیار همهکس گذاشته شده و در راه ایجاد آن انسان تلاش نکرده و رنجی نبرده است.
پس عامل کار سر تا پا و با تمام حقیقت، مخلوق انسان و اثر فعالیت اوست، ولی از عامل سرمایه و ابزار تولید فقط تغییر شکل و وصف (صورت) آن محص��ل تلاش بشر است.
این نکته در مطالعات ایدئولوژیکی کمونیسم و همینطور در افکار دانشمندان کاپیتالیسم بهکلی فراموش شده است و به همین دلیل یکی ارزش اشیاء را مساوی کار میداند و دیگری سرمایه را از کار مهمتر میشمارد.
ناگفته نماند که چون ابزار تولید دارای فواید عینی و مسلّم است، برای آن، سود ثابت (مالالإجاره) در نظر گرفته شده. ولی سرمایه فقط به شکل ریسک (منافع احتمالی همراه با احتمال ضرر) به کار میافتد. از این رو، امتیاز آن نیز باید با خاصیت آن همرنگ و شبیه باشد و این امتیازات درست براساس حقایق عینی و حقوق ثابت عوامل تولید پایهگذاری شده است.
یک اصل بسیار مهم
از آنچه گفته شد، نتیجه گرفتیم که در اسلام برای ثروتِ تولیدشده دو نوع تقسیم در نظر گرفته شده:
1. کارگر مزد دریافت میکند و برای ابزار تولید مبلغی بابت اجاره پرداخت میشود و سود ویژه و زیان، مخصوص سرمایهدار است.
2. کارگر در سود حاصله (و نه در زیان) شریک است. اجارهبهای ابزار تولید پرداخت میشود و سرمایهدار سهم را از سود ویژه میگیرد و زیان را تنها او متحمل میگردد.
عامل تعیینکننده این دو نوع تقسیم، ک�� هرکدام صورت کلی داشته و به صورتهای گوناگون درمیآید و همینطور میزان اجرت و بها و اجاره ابزار