مساوی باشد با کار، خواه از کارگر صادر شود یا قبلاً ایجاد شده و در ابزار تولید یا در سرمایه متبلور شده باشد. بر این اساس، این سه عامل به یک عامل (کار) تبدیل میگردد و اهمیت آنها به قرار زیر است:
کار ابزار تولید سرمایه:کار دو امتیاز دارد؛ مزد و سود، با فرض شرکت در زیان. ولی به علل سیاسی (و نه برطبق م��ازین عدالت) برای سرمایه و ابزار تولید فقط مزد در نظر گرفته شده و نه بهره. در نتیجه، برای کار دو امتیاز (سود ثابت و متغیر) و برای سرمایه و ابزار تولید فقط یک امتیاز (مزد) منظور شده است.
سرمایه داری و عوامل تولید
روشهای معروف و متداول سرمایهداری (کاپیتالیسم) مهمترین و عالیترین عامل تولید را سرمایه میداند و کار را درست یکی از ابزار تولید میشمرد و برای آن دو مزد در نظر میگیرد. بنابراین، اهمیت عوامل تولید به قرار زیر میشود:
1. سرمایه دارای دو امتیاز است: سود و بهره.
2و3. کار و ابزار تولید هرکدام دارای یک امتیاز است: مزد یا اجارهبها.
سرمایه داری جدید
همانطور که در قسمت اوّل این بحث اشاره کردیم، پارهای از مکاتب مترقی سرمایهداری در سهم کارگر تجدید نظر کرده و سهمی به نسبت چند درصد از سود ویژه برای کارگر قرار دادهاند
مقایسه
و اینک فهرست سهمهای عوامل تولید در مکتبهای گوناگون اقتصادی را در جدول زیر مقایسه میکنیم.
| عوامل تولید | اسلام | کمونیسم | کاپیتالیسم |
| کار | سود ثابت + بهره + بدون ضرر | سود ثابت + بهره با ضرر | سود ثابت (مزد) |
| سرمایه | بهره با ضرر | سود ثابت | سود ثابت (ربا)+ بهره با ضرر |
| ابزار تولید | سود ثابت (اجارهبها) | سود ثابت | سود ثابت (اجارهبها) |
این جدول جالبترین نکته این بحث را به ما میآموزد و نشان میدهد که هیچیک از عوامل تولید در هیچیک از مکتبهای اقتصادی اهمیت کار را از نظر اسلام ندارد. برای توضیح بیشتر به جدول زیر توجه کنید:
| مکتب | عامل تولید | سود ثابت (مزد، ربا، اجارهبها) | بهره | مصونیت از زیان |
| اسلام | کار | + | + | + |
| اسلام | سرمایه | - | + | - |
| اسلام | ابزار تولید | + | - | - |
| کمونیسم | کار | + | + | - |
| کمونیسم | سرمایه | + | - | - |
| کمونیسم | ابزار تولید | + | - | - |
| کاپیتالیسم | کار | + | - | - |
| کاپیتالیسم | سرمایه | + | + | - |
| کاپیتالیسم | ابزار تولید | + | - | - |
و در نتیجه، مکاتب اقتصادی برای عوامل تولید این امتیازات را قائل شدند:
- اسلام برای کار 3 امتیاز، سرمایه 1 امتیاز و برای ابزار تولید 1 امتیاز؛