گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 12
صفحه: 252

گرفت که میانجیگری کند. پس از هماهنگی با اتحاد شوروی، بیانیه معروف آمریکا و شوروی صادر شد. آمریکا طرح صلحی با حمایت اتحاد جماهیر شوروی ارائه داد. اسرائیل آن را نپذیرفت، زیرا دستاوردهایی برای شوروی و برای اعراب داشت و اسرائیل برای خود به چیزی بیش از آن طمع داشت، به‌ویژه آنکه این طرح همسو با دولت پیشین رابین بود. اسرائیل شروع به فشار آوردن بر آمریکا کرد تا جایی که آثار رویارویی و درگیری میان آمریکا و اسرائیل پدیدار شد، ولی با سفر بگین اوضاع به کنترل درآمد و توافق کردند که میان آن‌ها تنش ایجاد نشود، امّا فشارهای اسرائیل ادامه یافت. در آن زمان اعراب یا سرگرم بودند یا غفلت کردند یا نتوانستند؛ نمی‌دانم، در عمل فشار صهیونیست‌ها به نهایت خود رسید و کارتر از دوستان خود در اروپا و ژاپن و آسیا کمک طلبید و اینجا و آنجا سخنانی گفت. امّا ظاهراً تلاش‌های او در سطح فشار صهیونیست‌ها نبود. در نتیجه، صلح آمریکایی متوقف شد و اظهارات گوناگونی از کارتر شنیدیم. امروز چیزی می‌گفت و فردا چیزی دیگر.
گویا انور سادات احساس کرده بود که قطار صلح آمریکایی لنگ می‌زند و از این رو بود که این اقدام را انجام داد، یعنی از یک سو، با کنایه گفت اگر آمریکا به این وضع ادامه دهد، ما خودمان می‌توانیم با اسرائیل به توافق برسیم، چراکه دیگر تحمل نداریم یا به تعبیر دقیق‌تر تسلیم اسرائیل می‌شویم. شاید او در همان زمان برگه‌ای به دست آمریکا داد تا بر اسرائیل فشار آورد. از سوی دیگر، آقای سادات در اسرائیل و در کابینه اسرائیل و افکارِعمومی جهانی با استقبال گرمی روبه‌رو شد. البته، اسرائیل از این مسائل عاطفی تأثیر نمی‌پذیرد و همان‌طور که گفتیم، آن‌ها قلب ندارند. این جماعت عاطفه را با عاطفه پاسخ می‌دهند، ولی آن را با زمین و صلح پاسخ نمی‌دهند.
در این اوضاع و احوال بود که آمریکاییان به نظر من دوباره دست به کار شدند و قطار خود را به حرکت انداختند و از اقدام سادات از یک سو حمایت کردند و از سوی دیگر، در صدد مهار آن برآمدند. بدین‌ترتیب، آمریکا نقش خود را دوباره به دست آورد و اکنون آن‌ها دوباره در حال مذاکره هستند.
الان وضع ما همان وضع پیشین است. می‌گویند شخصی می‌خواست با یک بار پریدن بر روی شتر سوار شود، ولی از طرف دیگر به زمین افتاد و کسانی که آنجا بودند، به او خندیدند. به آن‌ها گفت: چرا می‌خندید؟ من روی زمین بودم و الان هم روی زمین هستم. ما نیز ظاهراً به فضای صلح آمریکایی که خوشنودی شوروی و دیگران را نیز به دنبال دارد، بازگشته‌ایم، با این تفاوت که ما تاوان بسیار سنگینی طی این مدت پرداختیم: اولاً. رئیس‌جمهور بزرگ‌ترین دولت کاری کرد که به منزله به رسمیت شناختن اسرائیل بود. ثانیاً. اختلاف ریشه‌داری در میان کشورهای عربی پدید آمد. این اختلاف و پیامدهایی که دارد، نوعی ابهام و ناپایداری ایجاد می‌کند. گذشته از آن، مشکل انفتاح که همواره از پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و تمدنی آن صحبت می‌کردم، همچنان به حال خود باقی بود.
به نظر من ما دوباره به حال و هوای صلح آمریکایی بازگشته‌ایم. چرا مناخیم بگین با واشنگتن مخالفت می‌کند؟ زیرا می‌بیند که آمریکا خواهد توانست به واسطه برگه جدید یعنی اقدام انور سادات بر اسرائیل فشار بیاورد. از این رو، تلاش کرد که از این فشار رهایی یابد، به‌ویژه آنکه در کابینه اسرائیل، آمریکا دوستی دارد به نام یادین که جزو