مانند نمایندگان پارلمان شد، زیرا راهی برای شناخت احکام اسلامی نبود. اینجا بود که خطر انقسام شدید و تباین کامل فکری رخ می‌نمود، و رهبران، حکم به انسداد باب اجتهاد کردند، در حالی که باب اجتهاد، حتی تا دوران‌های متأخر، نزد شیعه مفتوح ماند. باب اجتهاد به صورت تدریجی مفتوح شد.

ویژگی‌های دیگری باقی مانده است که بدان اشاره می‌کنیم. باید تأکید کنیم که باب اجتهاد ویژگی‌های تمدنی مشخصی برای شیعیان ایجاد کرد، ازجمله اصل انفتاح و گشودگی در برابر دیگر مذاهب و ادیان. شیعیان شواهد بسیاری در میراث خود برای این مسئله دارند. باید گفت که هرچند باب اجتهاد به فقه و فهم حدیث و استنباط احکام اختصاص دارد، سایه گسترده‌ای بر ابعاد و امور مختلف اسلامی می‌اندازد.

اصل ولایت باعث شد که تشیع حکومت‌ها و سازمان‌های شبه‌اسلامی را نپذیرد و در نتیجه، مواضع خود را در برابر حکام و بی‌ارتباطی خود را با آنان و نیز همراه نبودن با نظام‌ها را حتی در مسائل مالی و بودجه اعلام کند. در دیگر کشورهای اسلامی می‌بینیم که الأزهر و دیگر نهادهای دینی جزئی از نظام‌اند و رئیس آنان براساس پیشنهاد انتخاب می‌شود و این نهادهای دینی جزئی از حکومت‌اند، در حالی که در این دوره‌ها علمای شیعه هیچ‌گاه جزئی از حکومت و نظام نبوده‌اند. این مسائل تأثیر مستقیم بر مباحث ما درباره آغاز جنبش محرومان دارد. علمای شیعه برای اداره مؤسساتشان پیش از اینکه دولت‌ها آنان را مصادره کنند، بر اوقاف و اموال شرعی تکیه کردند و اجازه ندادند که این اموال جزء مالیاتی به حساب آید که به حکومت‌های اسلامی تقدیم می‌شود. از این روست که می‌بینیم شیعیان دوگونه وجوهات می‌پردازند؛ یکی سهم سادات و سهم ام��م و زکات و دیگری مالیات عمومی که از حقوق خود به دولت می‌دهند. این مسئله باعث شد که مدتی طولانی تشیع به صورت نهضت و جنبش به حیات خود ادامه دهد، نه نهاد. بالطبع، در برخی کشورها و در پاره‌ای اوقات تشیع هم به صورت نهاد درآمد. ما که حکام را رد می‌کنیم به سبب شیعه نبودنشان نیست و حتی اگر شیعه هم می‌بودند باید حکومتشان منطبق بر اصول عمومی باشد.

باید اصل انتظار مهدی(عج) را نیز به ویژگی‌های تشیع اضافه کنیم. انتظار امام دوازدهم، مهدی منتظر، از ویژگی‌ها و مشخصه‌های این مذهب است. این اصل به شکل آمادگی دائمی و امید همیشگی در مردم منعکس می‌شود. این دو مسئله تشیع را در دوره‌های ستم جانکاه حفظ کرده است.
معروف است که شیعیان دوازده‌‌امامی معتقدند که امام دوازدهم ظهور خواهد کرد و زمین را که آکنده از ظلم و جور شده است، سرشار از قسط و عدل می‌کند. این امام دوازدهم یکی از ائمه اهل‌بیت و از نسل علی و فاطمه و هم‌نام پیامبر و کنیه‌اش ابوصالح است. مهدی است که مردم را به سوی جامعه آرمانی هدایت می‌کند. جامعه‌ای که عدلِ تام در آن حاکم و فرصت‌ها برای همه مهیاست و در آن مجالی برای انواع ظلم و جهل و باطل نیست. انتظار ظهور به معنای آمادگی و امید، واجبی مذهبی برای شیعیان است.