گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 11
صفحه: 483

امام صدر: نه... نه...
ایلی کاجی: کسانی که خواستار ازدواج مدنی هستند، آن را راه‌حلی برای مشکل ازدواج میان دو نفر با دو دین مختلف می‌دانند. بنابراین، ازدواج مدنی با ازدواج میان پیروان فرق مختلف تعارضی ندارد و فرقی میان این دو نیست. ما در لبنان هنوز ازدواج میان پیروان فرق مختلف را نپذیرفته‌ایم. اگر این ازدواج رخ دهد، پیامدهای ناگواری دارد و حتی از نظر ساختاری نیز چالشی برای ماست. نه جناب شیخ و نه جناب کشیش نمی‌پذیرند که زن مسیحی با مرد مسلمان یا مرد مسیحی با زن مسلمان ازدواج کند.
بعضی می‌گویند ازدواج مدنی مانعی در برابر تشکیل خانواده شرافتمندانه است، ولی در کشورهای متعددی که ازدواج مدنی در آن‌ها انجام می‏شود، خانواده‏های شرافتمندی وجود دارند و ازدواج مدنی خانواده‏هایی پدید آورده است که ازدواج دینی قادر به ایجاد آن‌ها نبوده است. با توجه به اینکه دولت لبنان ازدواج‌های مدنی در خارج از کشور را به رسمیت می‏شناسد، پس چرا در کشور ما ازدواج مدنی را در کنار ازدواج دینی قبول ندارند؟ این مسئله وسیله‏ای است برای از بین بردن تفرقه و ایجاد همبستگی ملی صحیح.
پدر حلو: نباید به نتایجی که ازدواج مدنی در پی دارد توجه کرد؛ یعنی اینکه مثلاً ازدواج مدنی راه را برای طلاق باز می‏کند یا ازدواج میان پیروان فرق مختلف را تسهیل می‏کند. بلکه باید وضعیت انسان در این جهان را مورد توجه قرار دهیم. این انسان در گذشته در جامعه‏ای می‏زیست که مسائل دینی و مسائل اجتماعی را از یکدیگر تمایز نمی‏داد. پس از زمان «قسطنطین» همه‌چیز دگرگون شد و امروز فرد مسیحی می‏تواند در برابر دولت ازدواج کند و اگر مسیحی مؤمن باشد، پس از آن در برابر کلیسا نیز ازدواج خود را انجام می‏دهد.
ما در لبنان یا مسلمان هستیم یا مسیحی، برخلاف کشورهای غربی که یا مسیحی هستند یا ملحد. از این رو، باید موضع واحدی در پیش بگیریم و قبل از هرچیز و پیش از آنکه به پیامدهای نامطلوب ازدواج مدنی بپردازیم، باید آن را به‌خوبی ��شناسیم. می‏خواهم از جناب شیخ دو مسئله بپرسم. در مسیحیت اگر میان دو مسیحی ازدواج مدنی انجام شود و پس از آن ازدواجِ کلیسایی صورت گیرد -‌برای مسیحی مؤمن واجب است که در برابر کلیسا ازدواج کند- می‏گوییم اگر [میان آن دو] اختلافی پیش آمد در صورتی که مؤمن باشند، طبق معمول کلیسا میان آن‌ها داوری می‏کند و اگر بخواهند در چارچوب قوانین عمومی دولت میانشان داوری شود دولت میان آن‌ها داوری می‏کند و در این صورت به نظر ما از مسیحیت بیرون رفته‏اند، زیرا تنها حکومت را داور قرار داده‏اند، نه صاحب اختیارشان (کلیسا) را.
بنابراین، اگر ازدواج دو نفر در برابر دو شاهد انجام گیرد و سپس میان آن‌ها اختلاف و ناسازگاری به وجود آید آیا دولت -‌هر دولتی- داوری می‏کند یا نهادهای دینی؟ از نظر اسلام در این حالت چه کسی داور است؟ دولت؟
پدر شکری: از مباحثی که گذشت روشن شد که نمایندگان دین مسیحیت اجمالاً اتفاق نظر دارند که ازدواج مدنی باید در کنار ازدواج دینی باشد، یعنی بر مسیحی واجب است در برابر کلیسا ازدواج خود را انجام دهد ولی شهروند لبنانی باید در برابر دولت نیز ازدواج کند. همچنین در خلال مباحث روشن شد که اختلاف نظر اندکی میان دو استاد محترم وجود دارد و شاید جناب امام موسی صدر با ازدواج مدنی