گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 11
صفحه: 428

جامعه یکتاپرستان (بخش دوم)

بحث امشب را به موضوعی که برای این جلسه تعیین کرده بودیم، یعنی جامعه یکتاپرستان یا تأثیر یکتاپرستی بر وضع اجتماعی، اختصاص می‌دهم تا بتوانیم به همه ابعاد این موضوع بپردازیم.
به‌طور خلاصه و تیتروار سعی می‌کنم بحث امشب را به یادتان بیاورم. گفتیم که نخستین گام در مسیر اسلام، عبارتِ «بگویید لا اله الا الله تا رستگار شوید» بود. نخستین چیزی که بنابر فهم خودمان تفسیر کردیم، معنای «اله» بود. معنای درست «اله» را گفتیم که با آنچه در ذهنمان درباره مفهوم این کلمه بود، تفاوت داشت. سپس با بیان نکاتی کلی، به تأثیر ایمان به خدای یگانه در زمینه فردی و اجتماعی پرداختیم و تأثیرات فردی را به سه بخشِ روانی، عقلی و عملی و تأثیرات اجتماعی را نیز به دو بخشِ اجتماعی و اقتصادی تقسیم کردیم و با عنوان خطوط کلی، نکاتی مهم را درباره این تعامل برشمردیم.
دو نکته مهم باقی ماند: اول، تأثیر یکتاپرستی از جنبه اجتماعی، که بعد از مقدمه‌ای کوتاه دو نکته را مطرح کردیم:
نکته اول: تأثیر ایمان به خدای یگانه در روابط اجتماعی یا به دیگر سخن در شکل‌گیری جامعه چیست؟
نکته دوم: تأثیر ایمان به خدای یگانه در روابط اقتصادی که از مهم‌ترین انواع روابط اجتماعی است، چیست؟
بنابراین، امشب به صورت کلی و نه تفصیلی، ساختار جامعه مبتنی بر پایه ایمان به خدای یگانه را بررسی می‌کنیم. یعنی امشب درباره حکومت و روابط اجتماعی صحبت می‌کنیم، ولی نه به‌طور تفصیلی. نمی‌خواهیم امشب خطوط کلی حکومت اسلامی و نظام اسلامی و جامعه اسلامی را بررسی کنیم. وارد جزئیات نمی‌شویم، بلکه تنها مبانی کلی را بررسی می‌کنیم، چرا؟ زیرا ما هنوز در گام اول از این مسیر هستیم و مفهوم عبارت «بگویید لا اله الا الله تا رستگار شوید» را بررسی می‌کنیم.
بنابراین، امشب به ایدئولوژی اسلامی –بنابر اصطلاح معاصر- می‌پردازیم و درباره یکی از فصل‌های اساسی آن، یعنی یکتاپرستی یا توحید، بحث می‌کنیم. اما درباره جزئیات حکومت اسلامی چطور؟ این بحث نیازمند جلسه‌ای دیگر و حتی نیازمند مطالعه اصول ایدئولوژی اسلامی است که جامعه اسلامی بر پایه آن استوار است.
پس امشب چارچوب بحثمان محدود است: تأثیر ایمان به خدای یگانه در عرصه اجتماعی چیست؟
جامعه یکتاپرستان چطور شکل می‌گیرد. ما این جامعه را جامعه یکتاپرستان نامیدیم، نه جامعه مسلمانان. هرچند یکتاپرستی، زیربنای اسلام است و آغاز و فرجام و مسیر حرکت به شمار می‌آید. یکتاپرستی چکیده همه احکام اسلامی است، با این حال نمی‌توانیم پیش از مطالعه مبانی ایدئولوژیک و دیگر مبانی علمی و نقش آن‌ها در برپایی جامعه اسلامی، به‌طور تفصیلی وارد این بحث شویم.
پس از این مقدمه، بحث را آغاز می‌کنیم و از خداوند سبحان یاری می‌طلبیم، چراکه این بحث به خودی خود یک چالش است و موضوعی بسیار مهم به شمار می‌آید.
اولاً، معنای ایمان به خدا این است که باور داشته باشیم خدا، آفریدگار همه موجودات، بدون استثناست. او آفریدگار جهان هستی و آفریدگار