گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 11
صفحه: 403

در پیشگاه خداوند، هیچ سودی برای تو نخواهم داشت.) وقتی پیامبر(ص) نمی‌تواند برای دخترش کاری بکند، برای من و تو می‌تواند؟ همین که در شناسنامه‌ام نوشته شده «مسلمان»، کافی است؟‌‌ هرگز! چه ارتباطی بین من و پیامبر(ص) هست؟‌ چه شباهتی بین من و مح��د بن عبدالله(ص) هست؟ چه شباهتی؟ در حرف‌هایم؟ در حرف زدنم؟ در شیوه و سیره‌ام؟ در رفتارم؟ در ایفای وظایفم؟ چه ارتباطی با او دارم؟ چه ارتباطی بین من و خدا هست؟ من که از او روی می‌گردانم؛ به من دستور می‌دهد، ولی من انجام نمی‌دهم؛ از من چیزی می‌خواهد، ولی جواب رد می‌دهم؛ دستش را به‌ طرفم دراز می‌کند، ولی دینش را ادا نمی‌کنم.
توکل به خدا، همان‌طور که گفتم، معنایش این نیست که وظیفه‌ام را انجام ندهم و بگویم خدا خودش انجام می‌دهد. خیر، خدا هیچ‌وقت کار مرا انجام نخواهد داد، وقتی من کار خودم را انجام دادم، آن وقت از من قبول می‌کند و به عملم برکت می‌دهد و آن را بیشتر می‌کند و مرا [در کارهایم] موفق می‌کند. ارتباط با خدا یعنی این. کار کن و از خدا بخواه. عمل کن و توکل داشته باش. همان‌طور که حدیث می‌گوید و همان‌طور که قرآن می‌گوید: « ﴿ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللهِ .»[458]
برادران من! «چیزی که به زبان می‌گویم، نباید جز آن عمل کنم.» در این ساعات مبارک، برای تذکر و نصیحت خودم و شما، به همین یک کلام اکتفا می‌کنم.
عامل همه مشکلاتمان خودمان هستیم.‌ اگر عمل کنیم،‌ اگر در دعوت‌هایمان صادق باشیم، اگر در عمل و زبان و قلب و رفتار خودمان صالح باشیم، اگر از خودمان شروع کنیم، همه مشکلات حل می‌شود. این یک قاعده است، در همه فعال��ت‌ها و کارها و‌ برای پیشرفت در همه زمینه‌های فردی و خانوادگی و اجتماعی و جهانی. دین یعنی این. چرا در اینجا و آنجا ادعا می‌کنیم که ما درباره مسائل ‌دینی و شئون انسانیت بسیار می‌دانیم؟ می‌دانیم چه چیزهایی مورد رضایت خداست و چه چیزهایی مورد خشم خداست و موجب ناراحتی مردم می‌شود؛ ولی منتظریم که اول دیگران عمل کنند. اول باید از خودمان شروع کنیم.
... و اگر می‌خواهی به اهدافت برسی و مشکلاتت را حل کنی از خودت شروع کن، نه اینکه فقط حرف بزنی و از دیگران بخواهی که اقدام کنند. اول خودت شروع کن و بعد از دیگران بخواه. موارد آن هم بسیار است و شما از من بهتر می‌دانید. وفقنا‌الله جمیعاً والسلام علیکم.

[458]. «و چون قصد کاری کنی، بر خدای توکل کن.» (آل عمران، 159)