می‌کشد، پزشک بیماری را درمان می‌کند و نیروی کار جامعه را حفظ می‌کند، وکیل از ستم‌دیده دفاع می‌کند، روحانی مردم را ارشاد می‌کند، بازرگان سرمایه را از کشوری به کشور دیگر منتقل می‌کند و به همین ترتیب، جوامع به دست مردمان خود رشد می‌یابند و تولید می‌کنند. هر اندازه افراد بیشتر�� در عرصه اجتماعی فعالیت کنند، سطح جامعه بیشتر بالا می‌رود. اگر صد نفر برای ساختن جامعه فعالیت کنند، سطح آن جامعه بالاتر از وقتی است که نود نفر یا شصت نفر یا پنجاه نفر فعالیت کنند. فکر می‌کنم این نکته مثل مسائل ریاضی روشن است. بنابراین، اگر ما بتوانیم برای جامعه خود هزار کارگر و هزار مهندس و هزار پزشک و هزار وکیل و هزار بازرگان تربیت کنیم، جامعه ما در سطح بالایی خواهد بود، درحالی‌که اگر پانصد کارگر و پانصد مهندس و پانصد... و پانصد... داشته باشیم، سطح جامعه نصف خواهد شد. فکر می‌کنم این مطالب روشن است.
از سویی، ما از بالا بودن سطح جوامع بهره می‌بریم. این‌طور نیست؟ بنابراین، اگر سطح دانش و فرهنگ در جامعه ما بالاتر باشد، خود ما بهره می‌بریم. اگر سطح اخلاق بالاتر باشد، بهره می‌بریم و فرزندانمان نیز بهره می‌برند. اگر سطح تندرستی و امنیت در جامعه افزایش یابد، زمینه برای تجارت فراهم می‌شود و ما از آن استفاده می‌کنیم. اگر سطح مدارس بالاتر باشد، سود آن به ما می‌رسد. بنابراین، ما هستیم که از فرهنگ و تربیت و تجارت و اخلاق بهره می‌بریم، زیرا وقتی سطح تمدن اجتماعی بالا می‌رود، همه مردم جامعه از آن بهره می‌برند و میوه چنین جامعه‌ای را می‌چینند.
بازگردیم به تفسیر آیه « ﴿ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْر یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَ أَنْتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ ﴾ .» اگر شما به طبقه تهی‌دست کمک کنید... فرض کنیم جامعه‌ای هست که صد هزار نفر در آن زندگی می‌کنند و ده هزار نفر از آنان از خانواده‌های تهی‌دست هستند. اگر ما این ده هزار نفر را نادیده بگیریم، چند نفر در ساختن جامعه فعال خواهند بود؟ نهصد و نود هزار نفر از کارگر و مهندس و وکیل و پزشک و... درحالی‌که اگر به طبقه تهی‌دست انفاق کنیم و سطح آن را بالا ببریم، به‌گونه‌ای که بتوانند فرزندانشان را تربیت کنند تا مهندس و وکیل شوند و مواد غذایی کافی به فرزندانشان برسد تا بتوانند کارگرانی نیرومند و فعال باشند و در نتیجه همه صد هزار نفر در ساختن جامعه مشارکت کنند، در این صورت سطح جامعه بالاتر خواهد رفت. در این میان چه کسی بهره می‌برد؟ همه مردم جامعه. بنابراین، آیه قرآن می‌گوید: « ﴿ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْر ﴾ » یعنی آنچه برای بالا بردن سطح فرد تهی‌دست می‌دهید، به بالا رفتن سطح جامعه شما کمک می‌کند و خود شما نخستین کسی هستید که از بالا رفتن سطح زندگی اجتماعی بهره می‌برید. این‌طور نیست؟ « ﴿ وَ أَنْتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ ﴾ »
درحالی‌که اگر ده هزار تهی‌دست را نادیده بگیریم و به آن‌ها کمک و انفاق نکنیم، چه می‌شود؟ این‌ها مواد غذایی کافی برای تغذیه فرزندان خود ندارند و از این رو، فرزندانشان دستخوش بیماری‌های فراوانی می‌شوند. وقتی فرزند یک تهی‌دست بیمار شد و در جامعه میکروب معینی به وجود آمد، میکروب که تهی‌دست و ثروتمند نمی‌شناسد! بنابراین، وقتی بیماری بین فرزندان تهی‌دستان شایع می‌شود، حتماً به فرزندان ثروتمندان نیز سرایت می‌کند. در این صورت چه کسی ستم می‌بیند؟
جامعه اگر به امور تهی‌دستان بی‌اعتنایی کند و به آن‌ها کمک نکند، اگر پدران نتوانند فرزندانشان