نمونه، برق را کشف کرد. پس از کشف برق انسان چقدر توانست زندگی خود را پیشرفت دهد؟ امروز ما با هواپیما و ماشین به‌سرعت مسافرت می‌کنیم و راه‌ها را کوتاه و فرصت‌ها را بیشتر می‌کنیم. این‌ها از نتایج برق است، زیرا همان‌طور که می‌دانیم، برق است که حرکت اولیه را در موتور ایجاد می‌کند.
به خاطر وجود برق است که ما می‌توانیم در این سالن یا حتی بزرگ‌تر از این سالن گردهم آییم و صدا را به‌راحتی بشنویم. به خاطر وجود برق است که می‌توانیم جلسه خودمان را شب برگزار کنیم. حتی ساختمان‌سازی هم به کمک برق انجام می‌شود. ضبط صدا و تصویر و مانند آن به وسیله برق انجام می‌گیرد. برق بسیاری از شرایط زندگی ما را دگرگون کرده است. و به همین ترتیب، پس از دستیابی انسان به بنزین و بخار نیز بسیاری از شرایط زندگی دگرگون شد.
بنابراین، متحول شدن شرایط زندگی یا پیشرفت و تحول جوامع و تمدن‌ها جز به این معنا نیست که انسان کتاب هستی را مطالعه کند و با خواندن هر صفحه، جهان را تغییر دهد و خود نیز تغییر کند. هیچ پدیده تازه‌ای در کار نیست جز تعامل کردن انسان با جهان هستی. آیا شما برای پیشرفت و تحول، معنا و تفسیر دی��ری سراغ دارید؟ پیشرفت و تحول چیست؟
امروز زندگی شما با زندگی گذشتگان متفاوت است. این تفاوت در چیست؟ در اینکه ما شهر داریم، جاده داریم، وسایل حمل و نقل داریم، برق داریم. این چیزها از کجا آمده است؟ از آسمان؟ نه، در همین کره زمین پنهان بود و هیچ کس آن را نمی‌شناخت. انسان شروع به کاوش کرد و آن‌ها را شناخت و زندگی خود را دگرگون کرد.
بنابراین، پیشرفت یعنی اینکه انسان سطری جدید از کتاب هستی بخواند و آن را برای شناخت بیشتر از هستی به کار برد و سپس در زمینی که در آن زندگی می‌کند و در تمدنی که پدید می‌آورد و در جامعه‌ای که پایه‌گذاری می‌کند، دگرگونی بیشتری ایجاد کند. پیشرفت و تحول این است.
پیشرفت چیز دیگری نیست. خودمان را با واژه پیشرفت فریب ندهیم. پیشرفت یعنی تعامل بیشتر میان انسان و جهان هستی.
در اینجا به مناسبت، به نکته مهمی که یکی از حاضران پرسیده بود، می‌رسیم: چگونه ممکن است دین و قرآنی که 1390 سال پیش یا کمتر -‌چون نزول قرآن چندین سال طول کشیده است- چگونه ممکن است کتابی که 1400 سال پیش آمده است، بشر امروز را راهنمایی کند و او را در این دنیای مترقی و در جوامع تحول‌یافته‌ای که هیچ شباهتی به جوامع گذشته ندارد، به خوشبختی برساند؟ چطور چنین چیزی ممکن است؟
دین قدیمی است. قرآن قدیمی است. چگونه قرآن قدیمی می‌تواند انسان جدید و امروزی را راهنمایی و رهبری کند؟
این سؤال مهم است و فکر می‌کنم در ذهن بسیاری از جوانان نیز این سؤال وجود داشته باشد.
پاسخ به این سؤال [...] پیشرفت! ورق خوردن صفحاتی تازه از کتاب هستی است. اگر این‌طور است، در کنار دو عنصر اصلی، انسان و جهان، عنصر سومی قرار می‌گیرد که همان دین و قرآن است. دین، سخن خدا و احکام خداست و قرآن نیز کتاب خدا و سخن خداست. از اینجاست که راز پیشرفت و راز ماندگاری قرآن معلوم می‌شود. چطور؟
خواهش می‌کنم به این مثال‌ها توجه کنید.