را به قتل برساند، ولی به دلایل خاص داخلی چنین نکرد.
بنابراین، خداوند تواناتر از کندی و خروشچوف است. وقتی ما به چنین قدرتی ایمان بیاوریم، می‏توانیم بگوییم قدرت خداوند مطلق و نامحدود است. وقتی با خداوند دوست شویم، یعنی میان ما و خدا دوستی به وجود آید، می‏توانیم هر روز پنج یا شش یا ده بار با او سخن بگوییم، از او درخواست کنیم، با او درد دل کنیم و از دشمنان و مشکلاتی که داریم، نزد او شکایت بریم، بدون اینکه از رسوایی ترسی داشته باشیم. ما می‏ترسیم برخی از مشکلات خود را برای دیگران و حتی برای برادر یا همسر خود مطرح کنیم، ولی از اینکه درهای قلب خود را به روی خداوند بگشاییم، هیچ ترسی نداریم، زیرا می‏دانیم که او از پیدا و پنهان آگاه است.
بنابراین، خدایی که توانسته‏ایم به وسیله نماز به هم‏صحبتی با او دست پیدا کنیم، ما را قوی و نیرومند ساخته است و انسان قوی از چیزی نمی‏ترسد و اگر انسان در زندگی خود ترسی نداشته باشد، موفق است، زیرا آفت حرکت و پیشرفت، ترس و بزدلی است که با وجود قدرت از بین می‏رود. چرا نماز به ما قدرت می‏دهد؟
دوم. نماز صفات ناپسند را در ما ریشه‌کن می‌کند. چرا نماز صفات ناپسند و زشت را در ما ریشه‏کن می‏کند؟ زیرا سرچشمه همه صفات ناپسند، ضعف و ناتوانی است. دروغ‌گویی و حیله‏گری و تهمت‏زنی و حرص‏ورزی و ترس، همگی ناشی از ضعف و ناتوانی‌اند. چطور؟ مثلاً درباره دروغ‌گویی صحبت کنیم. چرا انسان دروغ می‏گوید؟ چون می‏ترسد حقیقت را بگوید یا می‏خواهد مال یا مقام یا توجه کسی را به دست آورد. طمع دارد که چیزی به دست آورد و از این رو، دروغ می‏گوید. علت دورغ‏گویی این است.
ترس و طمع، هر دو زاییده ناتوانی است. انسان ناتوان می‏ترسد. انسان ضعیف طمع‏ورزی می‏کند، اما انسان نیرومندی که به خدا اطمینان دارد، نه می‏ترسد و نه طمع می‏ورزد و نه دروغ می‏گوید و نه حیله‏گری می‏کند و نه غیبت می‏کند و...
بنابراین، نماز به ما نیرو می‏دهد و ما را از صفات ناپسند اخلاقی بازمی‏دارد: «﴿إنَّ الصَّلوةَ تَنهی عَنِ الفَحشاءِ وَالمُنکَرِ.﴾»[371] این‌طور نیست؟ نماز آن‌گونه که پیامبر(ص) توصیف کرده است، حمام یا نهر آبی است که هر روز پنج بار خود را در آن شست‌وشو می‏دهیم و از گناهانمان پاک می‏شویم و انسان‏هایی صالح می‌شویم و از زشتی‏های اخلاقی پاکیزه می‏شویم. این نکته دوم.
اما نکته سوم این است که دوستی و هم‏صحبتی با خداوند، به ما صفات نیک و پسندیده می‏دهد. مگر نه این است که انسان از دوست و هم‌نشین خود تأثیر می‏گیرد؟ اگر با انسانی بخشنده‏ هم‌نشینی کند، بخشندگی را از او کسب می‏کند؛ اگر با انسانی دانشمند نشست و برخاست کند، علم و دانش را از او می‏آموزد؛ و اگر با فردی فرومایه و ناسزاگو هم‌نشینی کند، آیا از او تأثیر نمی‏گیرد؟ چرا، طبیعی است که از او تأثیر بگیرد و از این رو، گفته‏اند: «اگر خواستید کسی را بشناسید دوستان و هم‌نشینانش را بشناسید.» انسان به هم‌نشین و دوستش شناخته می‏شود. هم‏صحبتی خواه با انسان، خواه با هر موجود دیگری، در انسان تأثیر می‏گذارد.
وقتی سیب می‏خورید، دست شما بوی سیب نمی‏گیرد؟ وقتی عطر می‏زنید، آیا بوی عطر