مبعث، اِسرا، معراج و آزادسازی قدس
( بسمالله الرحمن الرحیم )
حقیقت این است که بعد از شنیدن این سخنان، صحبت کردن برای من سخت است و اگر قرار نبود درباره بُعد دیگر قضیه، یعنی محقق کردن این آرزوهای خالصانه و صادقانه، صحبت کنم. ترجیح میدادم که سکوت کنم.
اما چه کنیم که وظیفه دا��یم صبر پیشه کنیم و همه نیروهای انسانی خودمان را بسیج کنیم و حتی در حال جنگ و بدترین اوضاعی که با آن دست و پنجه نرم میکنیم هم سخن بگوییم و عمل کنیم.
مبعث، اِسرا و معراج:
قبل از سخنانم، طی مقدمه کوتاهی، بحثی درباره جنبه تاریخی سالروز مبعث پیامبر(ص) میکنم و بعد از آن به بُعدی که عرض کردم، میپردازم.
امروز روز مبعث است، نقطه شروع اسلام و آغاز نزول قرآن کریم. دلم میخواهد برای روشنتر شدن مطلب بگویم که نزول قرآن به دو گونه بوده است؛ یکی به صورت یکباره که در قرآن از آن به «انزال» تعبیر میشود، مثل « ﴿ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ ﴾ »[351] و « ﴿ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَة مُّبَارَکَة ﴾ »[352] و « ﴿ شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِیَ أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ ﴾ .»[353] یعنی نزول یکباره بر قلب پیامبر در ماه رمضان بوده است. بعد از آنکه انزال قرآن تمام شد و آیاتش استوار شد، نوبت تنزیل و تفصیل رسید. همانطور که میدانید، تنزیل در لغت یعنی نزول تدریجی و ترتیبی. بنابراین، قرآن از این روز، یعنی مبعث، به مدت 23 سال به صورت تدریجی نازل شد تا برای مردم خوانده شود. و به همین سبب است که امروز را روز مبعث و شب نزول قرآن را لیلةالقدر مینامیم، بدون اینکه میان این دو منافاتی دیده شود. به این شواهد قرآنی توجه کنید: « ﴿ کِتَابٌ أُحْکِمَتْ آیَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِن لَّدُنْ حَکِیم خَبِیر ﴾ .»[354] یعنی دو بار نازل شده؛ یک بار تحکیم شده و بار دیگر تفصیل داده شده است. آیه دیگر آیهای است که اشاره دارد به اینکه پیامبر پیش از آنکه دستور بیان و قرائت قرآن به او برسد، از محتوای آن باخبر بود: « ﴿ لَا تُحَرِّکْ بِهِ لِسَانَکَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَیْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ * فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ * ثُمَّ إِنَّ عَلَیْنَا بَیَانَهُ ﴾ .»[355] با این توضیح، فلسفه اینکه سالروز مبعث پیامبر(ص) و آغاز رسالت آن حضرت را جشن میگیریم، مشخص شد.
اما اِسرا، همانطور که میدانید، یعنی سیر کردن در شب که خداوند در شبِ چنین روزی نصیب پیامبرش کرد. این واقعه در قرآن کریم اینطور آمده: « ﴿ سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَی بِعَبْدِهِ لَیْلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الاقْصَی الَّذِی بَارَکْنَا حَوْلَهُ ﴾ .»[356] و هدف از این اسرا چنین بیان شده: « ﴿ لِنُرِیَهُ مِنْ آیَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ البَصِیرُ ﴾ .»[357]
درمورد معراج هم در سوره نجم آیات بسیاری هست. قرآن هدف از معراج را اینطور بیان میکند:
[351]. «ما در شب قدرش نازل کردیم.» (قدر، 1)
[352]. «ما آن را در مبارک شبی نازل کردیم.» (دخان، 3)
[353]. «ماه رمضان که در آن قرآن نازل شده است.» (بقره، 185)
[354]. «کتابی است با آیاتی استوار و روشن از جانب حکیمی آگاه.» (هود، 1)
[355]. «به تعجیل، زبان به خواندن قرآن مجنبان که گرد آوردن و خواندنش بر عهده ماست. چون خواندیمش، تو آن خواندن را پیروی کن. سپس بیان آن بر عهده ماست.» (قیامه، 16ـ19)
[356]. «منزه است آن خدایی که بنده خود را شبی از مسجد الحرام به مسجد الاقصی که گرداگردش را برکت دادهایم، سیر داد.» (اسرا، 1)
[357]. «تا بعضی از آیات خود را به او بنماییم، هر آینه او شنوا و بیناست.» (اسرا، 1)