گام به گام با امام موسی صدر
جلد:
11
صفحه:
283
این تفکر در فطرت مردم جا دارد و ما معتقدیم و از روایات نیز برمیآید که مهدی جامعهای تأسیس میکند که هر انسانی در آن با خوشبختی و آسایش و عدالت زندگی خواهد کرد و بنابر یک تعبیر ادبی و مجازی، گرگ و گوسفند از یکجا آب مینوشند. این تعبیر به معنای عدالت فراگیر و تجاوز نکردن است.
در آن جامعه، مال و ثروت ملاک نیست و اعتماد حاکم است. نقش مال تنها مبادله کالا با کالاست، ولی بهطور مؤجّل. هر انسانی به اندازه نیاز خود بهره میگیرد و به اندازه توانایی خود به جامعه خدمت میکند. چنین نظامی نظام آرمانی است. بنابراین، ما معتقدیم مهدی کسی است که ما را به این نظام، یعنی بهشت دنیا و بهترین وضعیتی که ممکن است انسان بر روی زمین داشته باشد، بشارت میدهد. این نظام مهدی است.
در تاریخ شیعه، مهدی سه نقش تاریخی دارد:
اول. انتظار به معنای امید. شیعه، دوران پُرستم و دشواری را پشت سر گذاشته است. از اجدادتان بپرسید. حتی مجالس حسینی را نیز پنهانی برگزار میکردند و همواره نگران آزار و اذیت حاکمان و نظارت آنان بودند. اگر امید گشایش وجود نداشت، شیعه در اثر فشار سنگینی که بر او وارد میشد، از بین میرفت؛ چراکه انسان هنگام ناامیدی از پا درمیآید و تسلیم میشود و بسیاری از مردم سقوط کردهاند و از پا در آمدهاند. اندیشه مهدویت همواره به مردم میگفت: روز نجات و رهایی وجود دارد، حتی اگر از عمر جهان یک روز بیشتر نمانده باشد. این نگرش در ما امید به وجود میآورد و در اثر آن، به رغم وجود ستمهای فراوان، از پا درنیامدیم و ستمدیدگان جهان نیز از پا در نیامدند.
دوم. آمادگی، یعنی انتظار و آمادگی. اگر شما بگویید ساعت دو منتظر تو هستیم تا به سفر برویم، سپس ساعت دو بیایید و ببینید من هنوز در رختخواب هستم و میخواهم به حمام بروم و لباس بپوشم و...، در این صورت روشن میشود که من منتظر شما نبودهام. چطور میشود در رختخواب منتظر بود؟! انتظار به این است که آماده باشم و همه کارهای مزبور را انجام داده باشم و منتظر ایستاده باشم تا به مجرد آنکه آمدید، سفر را آغاز کنیم.
آمادگی پدران ما در طول تاریخ معنایش همین انتظار است. چندین بار برایتان گفتهام که پدران ما آماده بودهاند. به یاد دارم وقتی کودک بودم در خراسان که از اینجا بسیار دور است، روزی به انبار خانه رفتم و شمشیر بزرگی دیدم. از پدرم که روحانی بود، پرسیدم این چیست؟ گفت: شمشیری است تا وقتی ندا داده شد، به آن پاسخ گویم. او آماده بود.
این میراث هر فردی است که میخواهد آماده باشد. باید آموزشدیده و آماده و قوی و مجهز باشیم.
بنابراین، انتظار نقش آمادهسازی و تمرین روحی و فکری و جسمی و نظامی دارد.
سوم. امام نقش فقهی نیز دارد. فقها میگویند: وقتی در مسئلهای اجماع وجود داشته باشد، آن مسئله ثابت میشود و جزو امور مسلم است. بنابراین، اگر امت منحرف شود یا اشتباه کند، امام نظری مخالف با رأی اکثر میدهد و از این راه، از تحقق اجماع بر مسئله اشتباه جلوگیری میکند. این بحث مفصلی است که آن را در علم اصول «اجماع کشفی» مینام��د. یعنی امام حتی اگر غایب است، شریعت را از انحراف حفظ میکند. این پاسخ پرسش اول بود، یعنی نقش اندیشه مهدویت در زندگی و تاریخ ما. به همین مقدار بسنده میکنیم. والسلام علیکم.
