گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 11
صفحه: 283

این تفکر در فطرت مردم جا دارد و ما معتقدیم و از روایات نیز برمی‏آید که مهدی جامعه‏ای تأسیس می‏کند که هر انسانی در آن با خوشبختی و آسایش و عدالت زندگی خواهد کرد و بنابر یک تعبیر ادبی و مجازی، گرگ و گوسفند از یک‌جا آب می‏نوشند. این تعبیر به معنای عدالت فراگیر و تجاوز نکردن است.
در آن جامعه، مال و ثروت ملاک نیست و اعتماد حاکم است. نقش مال تنها مبادله کالا با کالاست، ولی به‌طور مؤجّل. هر انسانی به اندازه نیاز خود بهره می‏گیرد و به اندازه توانایی خود به جامعه خدمت می‏کند. چنین نظامی نظام آرمانی است. بنابراین، ما معتقدیم مهدی کسی است که ما را به این نظام، یعنی بهشت دنیا و بهترین وضعیتی که ممکن است انسان بر روی زمین داشته باشد، بشارت می‏دهد. این نظام مهدی است.
در تاریخ شیعه، مهدی سه نقش تاریخی دارد:
اول. انتظار به معنای امید. شیعه، دوران پُرستم و دشواری را پشت سر گذاشته است. از اجدادتان بپرسید. حتی مجالس حسینی را نیز پنهانی برگزار می‏کردند و همواره نگران آزار و اذیت حاکمان و نظارت آنان بودند. اگر امید گشایش وجود نداشت، شیعه در اثر فشار سنگینی که بر او وارد می‏شد، از بین می‏رفت؛ چراکه انسان هنگام ناامیدی از پا درمی‏آید و تسلیم می‏شود و بسیاری از مردم سقوط کرده‏اند و از پا در آمده‏اند. اندیشه مهدویت همواره به مردم می‏گفت: روز نجات و رهایی وجود دارد، حتی اگر از عمر جهان یک روز بیشتر نمانده باشد. این نگرش در ما امید به وجود می‌آورد و در اثر آن، به رغم وجود ستم‏های فراوان، از پا درنیامدیم و ستم‌دیدگان جهان نیز از پا در نیامدند.
دوم. آمادگی، یعنی انتظار و آمادگی. اگر شما بگویید ساعت دو منتظر تو هستیم تا به سفر برویم، سپس ساعت دو بیایید و ببینید من هنوز در رختخواب هستم و می‏خواهم به حمام بروم و لباس بپوشم و...، در این صورت روشن می‏شود که من منتظر شما نبوده‏ام. چطور می‏شود در رختخواب منتظر بود؟! انتظار به این است که آماده باشم و همه کارهای مزبور را انجام داده باشم و منتظر ایستاده باشم تا به مجرد آنکه آمدید، سفر را آغاز کنیم.
آمادگی پدران ما در طول تاریخ معنایش همین انتظار است. چندین بار برایتان گفته‏ام که پدران ما آماده بوده‏اند. به یاد دارم وقتی کودک بودم در خراسان که از اینجا بسیار دور است، روزی به انبار خانه رفتم و شمشیر بزرگی دیدم. از پدرم که روحانی بود، پرسیدم این چیست؟ گفت: شمشیری است تا وقتی ندا داده شد، به آن پاسخ گویم. او آماده بود.
این میراث هر فردی است که می‏خواهد آماده باشد. باید آموزش‌دیده و آماده و قوی و مجهز باشیم.
بنابراین، انتظار نقش آماده‏سازی و تمرین روحی و فکری و جسمی و نظامی دارد.
سوم. امام نقش فقهی نیز دارد. فقها می‏گویند: وقتی در مسئله‏ای اجماع وجود داشته باشد، آن مسئله ثابت می‏شود و جزو امور مسلم است. بنابراین، اگر امت منحرف شود یا اشتباه کند، امام نظری مخالف با رأی اکثر می‏دهد و از این راه، از تحقق اجماع بر مسئله اشتباه جلوگیری می‏کند. این بحث مفصلی است که آن را در علم اصول «اجماع کشفی» می‏نام��د. یعنی امام حتی اگر غایب است، شریعت را از انحراف حفظ می‏کند. این پاسخ پرسش اول بود، یعنی نقش اندیشه مهدویت در زندگی و تاریخ ما. به همین مقدار بسنده می‏کنیم. والسلام علیکم.