گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 11
صفحه: 147

کوچک‌تر عترت و خاندان من است. و خداوندِ ریزبین و آگاه به من خبر داده است که این دو هرگز از یکدیگر جدا نمی‏شوند تا در کنار حوض بر من وارد شوند و من این را از خداوند برای آن دو درخواست کرده‏ام. پس از آن‌ها پیشی نگیرید که هلاک می‏شوید و از آن‌ها واپس نمانید که هلاک می‏شوید.» سپس دست علی را گرفت و بالا برد، به‌گونه‏ای که سفیدی زیر بغل هر دو نمایان شد و همه مردم او را شناختند. فرمود: «ای مردم، چه کسی به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است؟» گفتند: «خدا و رسول او داناترند.» فرمود: «خدا مولای من است و من مولای مؤمنانم و من به آنان از خودشان سزاوارترم. پس هرکه من مولای اویم، این علی مولای اوست.» و این جمله را سه بار تکرار کرد و در نقل امام احمد بن حنبل، در کتاب المسند آمده است که پیامبر چهار بار این جمله را تکرار کرد. سپس فرمود: «خدایا هرکه را با او دوستی کند، مشمول رحمت خود بدار و هرکه را با او دشمنی ورزد، دشمن بدار و هرکه را به او محبت کند، مشمول رحمت خود کن و هرکه به او کینه ورزد، او را مورد غضب خود قرار ده و هرکه را بدو یاری رساند، یاری رسان و هرکه او را خوار دارد، او را خوار ساز و حق را با او - ‌هرکجا باشد ‌- بگردان. کسانی که حاضرند، این خبر را به آنان که غایب‌اند، برسانند.» و پیش از آنکه مردم پراکنده شوند، این آیه نازل شد: « ﴿ الْیوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الاسْلاَمَ دِینًا .»[206] پس پیامبر فرمود: «الله اکبر! خدا را بزرگ می‌داریم، به سبب کامل کردن دین و تمام گرداندن نعمتش و خشنودی‌اش از ما.»
من این واقعه را از یکی از کتاب‏های معتبر، یعنی المسند امام احمد بن حنبل، نقل کردم. درمورد سند حدیث نیز به‌طور کوتاه توضیحاتی می‏دهم:
واقعه غدیر را 24 نفر از مورخان بزرگ، ازجمله ابن قتیبه، طبری، بلاذری، ابن عساکر، ابن اثیر، ابن خلدون، ابن خلکان، عسقلانی و سیوفی، نقل کرده‏اند. از محدثان نیز 27 نفر، ازجمله امام شافعی، امام احمد بن حنبل، ابن ماجه، ترمذی، نسائی، حاکم، عسقلانی و صاحب کنز العمال، این حدیث را نقل کرده‏اند. از متفکران بزرگ نیز یازده نفر، همچون طبری، ثعالبی، قرطبی، نیشابوری، فخر رازی، آلوسی و سیوطی، به این واقعه پرداخته‏اند. از متکلمان یازده نفر به این ماجرا اشاره کرده‏اند، ازجمله باقلانی، جرجانی، بیضاوی، تفتازانی و کوشی. در بین بزرگان اهل لغت نیز، ابن درید در الجوهرة، ابن اثیر در النهایة، حموی در معجم البلدان و... این واقعه را ذکر کرده‏اند.
اما راویان این حدیث عبارت‌اند از 106 نفر از اصحاب، ازجمله دو خلیفه، ابوبکر و عمر، و همچنین عایشه و حضرت فاطمه و ابوهریره؛ 84 نفر از تابعان؛ 56 نفر از علمای قرن دوم؛ 92 نفر از علمای قرن سوم؛ 43 نفر از علمای قرن چهارم؛ 23 نفر از علمای قرن پنجم؛ 20 نفر از علمای قرن ششم؛ 20 نفر از علمای قرن هفتم؛ 18 نفر از علمای قرن هشتم؛ 15 نفر از علمای قرن نهم؛ 14 نفر از علمای قرن دهم؛ 11 نفر از علمای قرن یازدهم؛ 12 نفر از علمای قرن دوازدهم؛ 11 نفر از علمای قرن سیزدهم و 8 نفر از علمای قرن چهاردهم که این حدیث را با جزئیات آن نقل کرده‏اند و از این رو، جایی برای خدشه در صحت سند وجود ندارد.
کسانی که درباره این حدیث کتاب تألیف

[206]. «امروز دین شما را به کمال رسانیدم و نعمت خود بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما برگزیدم.» (مائده، 3)