کار را بکن، چون واجب است و آن کار را ترک کن، چون حرام است و ما گوش سپردیم و اطاعت کردیم، این اطاعت از رسول نیست، اطاعت از خداست؛ زیرا احکام اوامر خدایند. آیا اینگونه نیست؟ آیا ما معتقد نیستیم که اسلام دین خداست؟ در احکام شرعی اطاعت از رسول، عین اطاعت از خداست. بنابراین، معنای اطاعت از رسول، اطاعت در واجب و حرام نیست؛ اطاعت از رسول اطاعت از او در شئون ولایت است، در شئون حکومت، در ساختن جامعه و در چگونگی تربیت. این معنای اطاعت از رسول است و معنای اطاعت اولوالامر. به همین سبب، آیه شریفه اطاعت از خدا و اطاعت از رسول و اولوالامر را از هم جدا کرده ��ست. زیرا اطاعت از رسول و اولوالامر اطاعت دیگری است در کنار اطاعت خدا و در راه تحقق و عملی کردن اطاعت از خدا.
در اینجا دوست دارم درباره کلمه «المولی» توضیحی بدهم تا وارد بحث دوم شویم. ای رسول خدا، ما فهمیدیم منظور شما ازجمله «مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلیٌّ مَولاهُ» در روز غدیر چیست؛ فهمیدیم که منظور شما این است که اطاعت از امام، مانند اطاعت از پیامبر، واجب است و همانگونه که شما به ما از خودمان سزاوارترید، علی نیز به ما از خودمان سزاوارتر است. حال میخواهیم بدانیم معنای ولایت و مولا چیست؟ همان معنایی است که از آیه زیر برمیآید: « ﴿ إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاَة وَیُؤْتُونَ الزَّکَاة وَهُمْ رَاکِعُونَ ﴾ .»[197]
معنای «ولی» در این آیه، همان معنای «اولوالامر» است در آیه « ﴿ أَطِیعُواْ اللّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الامْرِ مِنکُمْ ﴾ .»[198]
«ولی» و «اولوالامر» و «مولا» و «اولی» واژههای مختلف برای یک معنا هستند. ما اینگونه میفهمیم و شاخصه و رمز مذهب ما همین است. اگر تنها بگوییم ما علی را دوست داریم، هیچ کاری نکردهایم؛ زیرا دوست داشتن علی به سبب آنکه یکی از اهل بیت است، تکلیف و واجب قرآنی است، زیرا قرآن کریم فرموده است: « ﴿ قُل لَّا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إلاّ الْمَوَدَّة فِی الْقُرْبَی ﴾ .»[199] آیا علی از خویشان و «ذویالقربی» نیست؟ مسلماً چرا. پس دوست داشتن ذویالقربی، بخشی از اسلام است و هرکه علی را دوست نداشته باشد، بدون تردید کافر است.
مسئله محبت و دوست داشتن، امر مسلمی است که هیچ کس با آن مخالف نیست و مسلمانان، همگی اهل بیت را دوست دارند. بحث در ولایت و مولویت و اولوالامر بودن و ولی و اولی بودن از دیگران است. این بحثی اساسی است.
3. عمل به پیام: آیا ما به آنچه فهمیدهایم، عمل میکنیم؟ قرآن کریم میگوید: « ﴿ اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّوُرِ وَالَّذِینَ کَفَرُواْ أَوْلِیَآؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُمَاتِ ﴾ .»[200]
معنای «ولی» و «اولیا» چیست؟ یعنی کسی یا کسانی که به انسان فرمان میدهند، او را نهی میکنند، برمیانگیزند، بازمیدارند و... ولی و مولا در برابر برده است. موقعیت مولا چگونه بود؟
[197]. «جز این نیست که ولی شما خداست و رسول او و مؤمنانی که نماز میخوانند و همچنانکه در رکوعاند، انفاق میکنند.» (مائده، 55)
[198]. «از خدا اطاعت کنید و از رسول و اولوالامر خویش فرمان برید.» (نساء، 59)
[199]. «بگو: بر این رسالت مزدی از شما، جز دوست داشتن خویشاوندان، نمیخواهم.» (شوری، 23)
[200]. «خدا یاور مؤمنان است. ایشان را از تاریکیها به روشنی میبرد. ولی آنان که کافر شدهاند، طاغوت یاور آنهاست، که آنها را از روشنی به تاریکیها میکشد.» (بقره، 257)