هجرت کردند و در نتیجه بزرگ شدند و از این رو، مشرکان در ماجرای بدر غافلگیر شدند. یکی از آنان گفت: من چیزی میبینم که شما نمیبینید.
مشرکان در اثر دلاوریها و قدرت و عدالتی که در «بدریان» بروز پیدا کرد، غافلگیر شدند. چرا جنگ «بدر کبری» را روز فرقان (جدایی) مینامند؟ زیرا سرآغاز دگرگونی بود؛ نقطه عطف و فصلی نو و تحولی تازه بود. غافلگیر شدند که چگونه این انسانهای کوچک به انسانهایی بزرگ تبدیل شدند! چگونه علیرغم آنکه جمعیتشان همانطور که شنیدهاید یک سوم جمعیت بزرگان مکه و قریش بود و تجهیزاتشان نیز کمتر بود، پیروز شدند.
ما چه عذری داریم؟ ما محمد(ص) را گرامی میداریم. ما هجرت محمد(ص) و میلاد محمد(ص) را جشن میگیریم. ما در جنگ با اسرائیل چه عذری در برابر محمد(ص) داریم؟ آیا جمعیتمان کمتر است؟ نه، بیشتر است. تجهیزاتمان کمتر است؟ بله.
ولی «بدریان» جمعیتشان کمتر از مشرکان بود و پیروز شدند. بنابراین، محمد این منطق را نمیپذیرد. محمد میگوید: هجرت کنید. از مکان ترس به مکان آرامش هجرت کنید. آرامش میخواهید؟ « ﴿ أَلاَ بِذِکْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ﴾ .»[115] یاد خدا به این نیست که بگویی « ﴿ لا اله الا الله ﴾ ». این ذکر برای ورود است. یاد خدا به این است که با خدا زندگی کنی؛ فضای الهی را با قلب و عقل و جسم خود احساس کنی؛ سخت اعتقاد داشته باشی که خدا دگرگونکننده قلبهاست. ممکن است دشمن تو، دوستِ دشمن تو، همپیمانِ دشمن تو، کسی که بر دشمن تو سیطره دارد، به یکباره قلبش دگرگون شود. ما در دوره اخیر و در هر دورهای شاهد دگرگونیهای شگفتانگیزی در مردم بودیم. ما اعتقاد داریم دست خدا بالاتر از دست آنهاست و او انسان ناتوان را نیرومند میکند. اسلام به چه شیوهای عمر انسان را طولانی میکند؟ معنای هجرت این است. اسلام میگوید هجرت کن. فکر نکن عمر تو، شصت یا هفتاد سال است؛ عمر تو جاودانه است. تو نمیمیری. زمانی که بخواهی بمیری: « ﴿ وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللهِ أَمْوَاتاً بَلْ أَحْیَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ فَرِحِینَ بِمَا آتَاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ یَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِینَ لَمْ یَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ ﴾ .»[116]
برادران! سخنان من، هم برای من و هم برای شما چون افسانه مینماید، ولی وقتی این سخنان را برخلاف خواست شما و حتی خودم میگویم، برای آن است که میخواهیم قهرمان شویم، میخواهیم نیرومند شویم، میخواهیم نترسیم. ما کوچک هستیم، باید بزرگ باشیم. ما نیز مانند اصحاب محمد(ص) که بزرگ شدند، میتوانیم بزرگ شویم. باید حرکت کنیم. اسلام این است.
اسلام، قیام کردن در برابر ستمگران است؛ اسلام ستمناپذیری است « ﴿ وَلاَ تَرْکَنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ ﴾ .»[117] اگر خواری را برای خود پذیرفتی، آتش تو را خواهد گرفت و تو پیروز نمیشوی.
بنابراین، هجرت انتقال یافتن است. هیچ کاری بدون هجرت کردن انجام نمیگیرد. من میخواهم از خانهام نگهداری کنم تا ویران نشود. میخواهم شغلم را ادامه دهم تا سود ببرم. میخواهم با مردم
[115]. «آگاه باشید که دلها به یاد خدا آرامش مییابد.» (رعد، 28)
[116]. «کسانی را که در راه خدا کشته شدهاند، مرده مپندار، بلکه زندهاند و نزد پروردگارشان به ایشان روزی میدهند. از فضیلتی که خدا نصیبشان کرده است، شادماناند و به آنها که در پیشان هستند و هنوز به آنها نپیوستهاند بشارت میدهند...» (آل عمران، 169-170)
[117]. «به ستمکاران میل مکنید که آتش بسوزاندتان.» (هود، 113)
