دگرگونی شده و دیدگاه‏های متفاوتی درباره آن پدید آمده است.
درمورد معاد نیز باید گفت که مفهوم معاد در نگرش یهودی، مفهومی کم‏رنگ و بی‏اهمیت است و نمی‏توان معاد را از جزای عمل در دنیا جدا کرد، زیرا یهودیان بر این عقیده‏اند که انسان در همین دنیا پاداش یا کیفر همه اعمال را می‏بیند و تورات با وجود آنکه از داوری در روز رستاخیز بحث می‌کند، میان مجازات مدنی و مکافات دینی در آخرت فرقی نمی‌گذارد. از این مسئله برمی‏آید که انسان کم‏کم به داوری در روز رستاخیز رو آورده است.
از نظر مسیحیان، معاد پاداش یا کیفر روحی است، یعنی چیزی شبیه پشیمانی درونی یا آرامش وجدان. این مفهوم از مفهوم یهودی معاد پیشرفته‏تر است و اثر ژرف‌تری دارد، ولی باز با مفهوم اسلامی آن تفاوت دارد.
در اسلام، معاد مفهومی گسترده و فراگیر دارد، زیرا دستیابی به رضوان و خشنودی خداوند است، یعنی هر جزئی از جسم و روح و فکر انسان، در تحمل مسئولیت و نتیجه اعمال او شریک است. جسم و عقل و روح، هر سه، پاداش یا کیفر می‏بینند و این، نتیجه و جزای یک عمل معین نیست، بلکه جزای عمل در خود عمل است. کار نیک بکن که صورت این کار نیک در روز قیامت به‌طور گسترده‏ای انعکاس می‏یابد: « ﴿ یَوْمَ تَجِدُ کُلُّ نَفْس مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَیْر مُّحْضَرًا ﴾ .»[106] خیر و شر در روز قیامت تجلی پیدا می‏کند: « ﴿ فَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّة خَیْرًا یَرَهُ * وَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّة شَرًّا یَرَهُ ﴾ .»[107] انسان عمل خود را و خیر و شر آن را می‏بیند: « ﴿ وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَء تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُ أَمَدًا بَعِیدًا ﴾ .»[108] بنابراین، مفهوم معاد از یک مفهوم ساده در یهودیت و سپس مسیحیت، به مفهومی جامع و فراگیر در اسلام تحول یافته اس��.

ادیان یکی هستند. این یکی بودن به معنای برابری و مساوی بودن نیست. در اجرای آن‌ها تفاوت‏هایی وجود دارد، ولی این نشانه تناقض نیست، بلکه حاکی از بالندگی و رشد در تصورات است. مفهوم رسالت تکامل از چیزی به چیزی دیگر است. یهودیان تنها بر زندگی تکیه کردند. چنین انسانی مانند کسی است که در جنگل زندگی می‏کند و همه دل‌مشغولی او پرکردن شکم است، نه بیشتر و نه کمتر. سپس مسیح آمد و سطح انسان را بالاتر برد و او را به سوی آسمان و معنویات توجه داد و گفت: آمده‏ام تا آیین و قانون شما را کامل کنم، نه اینکه چیزی از آن بکاهم. نماز از زمان‌های دور، وجود داشته، ولی جزئیات و شیوه گزاردن آن متفاوت بوده است، روزه نیز همین‌طور. نشانه‏هایی وجود دارد که مردم به اعمالی شبیه حج می‏پرداخته‏اند و روایاتی وجود دارد که خمر در همه ادیان حرام بوده است. حتی در برخی از جزئیات نیز شباهت‏هایی میان ادیان وجود داشته است و فاصله‏هایی که میان آموزه‏های ادیان وجود دارد، نتیجه سنت‌ها و اجتهادها و آداب و رسوم گوناگون بوده است. ولی روند اساسی ادیان، وحدت و حرکت به سوی کمال بوده است تا اینکه قرآن نازل شد.
به بیانی دقیق‏تر، هیچ نقصی در مفهوم کامل