آن‌ها افزوده شده، اجتهادها و تصوراتِ معینِ برخی اشخاص یا پیروان این ادیان بوده است.

خدا یکی است. همه ادیان به این حقیقت اقرار کرده‏اند و تنها انحرافاتی که در مسیحیت پدید آمده است، ناشی از فلسفه‏هایی است که برای مسیح صفات الهی و ربوبی قایل شده است. خدا، از نظر تورات، خدایی است روز به روز نوشونده و پادشاه پادشاهان و چیره بر خلق و فرمانروای جهان مادی. در تورات سخنی از قیامت وجود ندارد، مگر به‌ندرت و گویا انسان برای زندگی در این دنیا آفریده شده است. خدا در مفهوم یهودی، خدای ماده، خدای طلا و نقره، خدای حکمرانی و تسلط، خدای تدبیر و سیاست و پادشاه و مدیر است.
خدا در مفهوم مسیحی، افزون بر صفات تدبیر و حکمرانی و چیرگی، پدر نیز خوانده می‏شود، و مهربانی و محبت دارد، یعنی از نظر آنان پدر رحمت و مهربانی است که بر جهان سیطره دارد.
ولی در مفهوم اسلامی، خد��وند، افزون بر همه این صفات، اول و آخر، دانا، باطن و ظاهر، دادرس و باشکوه و صاحب اسماء حسنی است. و بزرگ‌تر از آن است که بتوان وصفش کرد. او به انسان بسیار نزدیک است: « ﴿ وَإِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ ﴾ .»[104]
این مفاهیم ناظر به کمال است، نه تسلط. این‌ها بیانگر لطافت و اندیشمندی است. مسئله تدبیر و آفرینش و برتری‏جویی و سیطره داشتن در میان نیست، بلکه هدف تربیت انسان و ارائه الگوست. خداوند همه هستی است: « ﴿ إِنَّا لِلهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعونَ ﴾ .»[105] هدف این است که ما این صفات خدا را کسب کنیم. عبادت این صفات را در ما بیشتر می‏کند. او داناست، ما نیز داناتر می‌شویم. مهربان است، ما نیز مهربان‏تر می‌شویم. او قدرتمند است ما نیز قدرتمند می‌شویم و... او کمال [مطلق] است و هرچه به او نزدیک‏‏تر شویم، صفات او را بیشتر کسب می‏کنیم. دلیل این نزدیک شدن، وجوب نیّت و قصد قربت، در تمام اعمال مسلمانان است.

مفهوم الله در اسلام دربردارنده تحول و جامعیت است؛ یعنی گام به گام به خداوند نزدیک شدن. حقیقت خدا از زمان‏های بسیار قدیم مطرح بوده و همواره متحول شده تا به رسول اکرم(ص) رسیده است. اگر به زمان پیش از حضرت ابراهیم برگردیم، می‏بینیم مفهوم دینی خدا مفهومی ابتدایی بوده است. در بی��‌النهرین، خدا در فرود آمدن و دیدار و گفت‌وگو با کاهن اعظم نمود می‏یافته است. در سرزمین مصر، خدا در ستارگان و حیوانات و عوامل طبیعی پدیدار می‌شده است. اکتشافات بیانگر آن است که اقوام هند و اروپایی که از هند مهاجرت کردند و با عبور از نزدیکی کوه‏های آرارات به اروپا رسیدند، معبدهایی برای خدای برتر داشته‏اند. درمورد سرخ‏پوستان غیرمتمدن آمریکا و آفریقا نیز همین‌گونه است. داستان ابراهیم و پرستش خورشید و ستارگان و توجه دادن او به آفریننده‏ آسمان‏ها و زمین، نشانه روشنی بر وجود این اعتقادات و صحت این اکتشافات است. بنابراین، به‌رغم آنکه حقیقت خدا یکی است، بر اثر میزان درک انسان از ابتدای آفرینش و در طول دوران پیامبران این مفهوم دچار