﴿ الفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحرِ بِمَا کَسَبَت أَیدِی النَّاسِ ﴾ .»[94]
بگذارید یک نکته مهم و اساسی را بررسی کنیم؛ نکته‏ای نو که البته برای ما تازه کشف شده است و برای قرآن تازگی ندارد. مثلاً در قرآن آمده است: « ﴿ وَمَا تُنفِقُوا مِن خَیر یُوَفَّ إِلَیکُم وَأَنتُم لاَ تُظلَمُونَ ﴾ .»[95] وقتی به جامعه می‏نگریم، می‏بینیم بسیاری از مردم به سبب فراهم نبودن شرایط و امکانات، در ساخت جامعه نقشی ندارند. چه بسیار استعدادهای بزرگ و درخشانی که در روستاها و مناطق فقیرنشین به سر می‏برند، ولی از نعمت درس خواندن محروم‌اند و توانایی ورود به مدرسه یا دانشگاه یا هر مرکز آموزشی دیگری ندارند. چنین فرصت‏هایی معمولاً برای ثروتمندان و طبقه متوسط است یا برای کسان�� که توانایی تحمل رنج و زحمت را در راه فراهم کردن فضای آموزش برای فرزندانشان دارند. وقتی این افراد در جامعه از تحصیل و مدرسه و دانشگاه و کسب تخصص و فرصت‌های شغلی محروم می‏مانند، جامعه نیز از نیروهای آنان بی‏بهره‏ می‏ماند. مهم‌تر آنکه استعدادها و توانایی‏ها، بیشتر در طبقات فقیر و روستاها وجود دارد، زیرا آسان بودن شرایط زندگی در کنار فساد [محیط]، دو عامل اساسی در تضعیف قدرت عقل و تفکر و استعداد جوانان است. می‏گویند در غرب و به‌ویژه آمریکا، حس مسئولیت‏پذیری در جوانان کم شده است و دیگر درس نمی‏خوانند و اگر بخوانند، به آن عمل نمی‏کنند و اگر عمل کنند، کارشان درست و اساسی نیست و اگر هم درست باشد، اخلاص ندارند. از این‌رو، در بسیاری از موارد به مغزهای کشورهای عقب‏مانده رو می‏آورند و آنان را می‏خرند و می‏آورند و آموزش می‏دهند. تا جایی که یکی از پدیده‏های جهان معاصر، دزدیدن مغزها یا فرار مغزهاست. یک بار به من گفتند در آلمان یازده هزار پزشک سوری وجود دارد. رقم شگفت‏انگیزی است. اروپا و آمریکا روی جوانان شرق و خاورمیانه و خاور دور سرمایه‏گذاری کرده‏اند. خلاصه‏ اینکه بخش فقیر جامعه در ساخت جامعه مشارکت ندارد. بنابراین، اگر به طبقات فقیر خدمت‏رسانی کنیم و زمینه آموزش و کار و بهداشت را برایشان فراهم آوریم، آنان می‏توانند ��ر ساختن جامعه ایفای نقش کنند و در نتیجه سطح جامعه بالاتر می‌رود. خواهش می‏کنم به آیه‏ای که خواندم توجه کنید: « ﴿ وَمَا تُنفِقُوا مِن خَیر یُوَفَّ إِلَیکُم ﴾ »؛ یعنی اگر در جامعه خود بیدار باشیم و به وسیله مؤسسه‏ها و کمک‏های مالی، امکانات آموزشی و بهداشتی و زمینه‏های پیشرفت را برای جوانان فراهم کنیم و آنان را در ساخت جامعه مشارکت دهیم، جایگاه جامعه ارتقا می‏ِیابد؛ زیرا جامعه‏ای که به کمک صد دست ساخته شده باشد، به مرتبه‏ای از رشد و پیشرفت می‏رسد و جامعه‏ای که با پانصد دست ساخته شده باشد، مسلماً به پیشرفت بیشتر دست می‏یابد. بنابراین، معنای آیه روشن است: ای انفاق‏کنندگان، ای بخشندگان، ای کسانی که حقوق دیگران را ادا می‌کنید، شما در واقع به خودتان خدمت می‏کنید، زیرا وقتی مالی به خانواده‏ای پرداخت می‏کنید، توانمندی‏ها و قابلیت‏های علمی و فرهنگی موجود در آن خانواده شکوفا می‏شود و در ساخت جامعه مشارکت می‏کند و در نتیجه سطح جامعه شما بالاتر می‏رود و سود آن به شما نیز می‏رسد. « ﴿ وَمَا تُنفِقُوا مِن خَیر یُوَفَّ إِلَیکُم ﴾ .»
به گمانم توانسته‏ باشم گوشه‏ای از این بحث را مطرح کنم. این بحث برای جوانان روشن است.