فرشتگان
( بسمالله الرحمن الرحیم )
برادران، به درس فرهنگی بپردازیم. درس فرهنگی هفته گذشته تا اندازهای سامان یافت. در این شماره، یعنی در این درس فرهنگی، این عنوان را میخوانید: «بین خدا و انسان و بین جهان هستی و اسلام، پیوندی استوار و همیشگی وجود دارد.» این درس شامل این موارد است:
1. برای شناخت تاریخ و تمدن، لازم است اسلام را به عنوان پدیدهای بینظیر در تاریخ هستی، بهطور کامل، درک کنیم.
2. احکام دینی اموری حقیقیاند، نه مقررات و قوانین وضعی.
3. حقیقت اسلام یعنی پرورش انسان و درک وجود و نقش او بهطور همهجانبه و سازگار با قوانین هستی. خواهش میکنم این مباحث را با دقت بخوانید، زیرا مقدمهای است برای فهم اسلام بهگونهای که ما مطرح میکنیم.
هفته گذشته گفتیم چون میراث ما مهمترین یا یکی از مهمترین بخشهای منشور ماست، باید آن را مطالعه و بررسی کنیم. مهم��ترین محور این میراث، از نظر مبانی و تأثیر، اسلام است، زیرا اسلام پدیدآورنده تمدن ما و دین ما و نخستین تجربه موفق ماست. از این رو، باید اسلام را بهطور دقیق و تفصیلی بررسی کنیم و بشناسیم. معنای اسلام را بیان کردیم و گفتیم که اسلام یعنی تسلیم شدن در برابر خداوند و واگذار کردن امور به او، با جسم و عقل و قلب خود. اسلام همان دین خداوند است که همه پیامبران آوردهاند. اسلام دین ابراهیم و اسماعیل و موسی و عیسی و محمد بوده است. نیز گفتیم که آیین اسلام با کلمه «إقرأ» (بخوان) آغاز شده است و بر این اساس گفتیم: فرهنگ و آموزش سرآغاز اسلام است. فرهنگ و آموزش یعنی درک اسلام با مفاهیمی متعدد. میدانیم که ایدئولوژی دربردارنده فرهنگ اساسی هر جنبشی است و ایمان عقیدهای است که از دلیل و برهان سرچشمه میگیرد و در ژرفای شعور و زندگی انسان نفوذ میکند. حال باید به چه چیزهایی ایمان داشت؟
قرآن وقتی اسلام را توصیف میکند، میگوید: « ﴿ آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَیْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤمِنُونَ کُلٌّ آمَن بِاللهِ وَمَلآئِکَتِهِ وَکُتُبِهِ وَرُسُلِهِ ﴾ .»[21] درباره ایمان به خداوند صحبت کردیم و گفتیم که ایمان عقلی یعنی قانع شدن انسان به اینکه خدا موجود است. در اصل، اثبات وجود خدا به دلایل زیادی نیاز ندارد. « ﴿ أَفِی اللهِ شَکٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ ﴾ .»[22]
روشن است که اثر، نشانه وجود مؤثر و اثرگذار است. در این درس توضیحاتی درباره این نکته به دست خواهم داد. پس ایمان عقلی یعنی پذیرفتن اینکه خدا وجود دارد. ایمان قلبی یعنی زندگی کردن با خدا و درک و احساس این حقیقت که خدا با ماست و بیم داشتن از خدا. داشتن ایمان قلبی امری اساسی است.
درباره ایمان به فرشتگان باید بگویم به نظر من فرشتگان و ملائکه یعنی قیمومت خداوند بر جهان هستی. خواهش میکنم به این نکته توجه کنید،
[21]. «پیامبر، خود به آنچه از جانب پروردگارش بر او نازل شده ایمان دارد و همه مؤمنان، به خدا و فرشتگان و کتابهایش و پیامبرانش ایمان دارند.» (بقره، 285)
[22]. «آیا در خدا -آن آفریننده آسمانها و زمین- شکی هست؟» (ابراهیم، 10)