وجود دارد که میتوان آنها را بهطور جدی لغو کرد و قوانینی بهتر در زمینههای اعطای وام و روابط میان مالک و مستأجر و امور دانشگاه و غیر آن وضع کرد.
دشواریها و خطرهایی که در مرحله آینده در برابر لبنان قرار دارد، کدام است؟
تصور میکنم این دشواریها روشن است، چون جنگ داخلی، وحدت ملی را که برای عملیات بازسازی از آن بینیاز نیستیم، بر هم زده است. افزون بر آن، بازگرداندن اعتماد به وضع اجتماعی است که بدون آن، سرمایههای ملی و ازجمله قابلیتها و شایستگیها نمیتواند فعال شود. بازگرداندن این اعتماد از مهمترین مشکلاتی است که در برابر لبنان است. گذشته از اینها، مسئله نیازهای حیاتی فزاینده مردم و کمبود در امکانات دولت و نهادهای نوپا و دیگر مشکلات داخلی و خارجی نیز وجود دارد که از حد گذشته است. ولی این بحران پیامدهای مثبتی نیز داشت که کمک میکند آن را پشت سر بگذاریم، مانند رشد احساس ملی و نمود یافتن وابستگی ملی و اطمینان یافتن از اینکه جنگ داخلی نتیجهای در پی ندارد و پیروز شدن در آن محال است. این پیامدها و مانند آن میتواند به پشت سر گذاشتن دشواریها و موانع کمک کند.
دعوت آقای یاسر عرفات برای گشودن صفحهای جدید، با مخالفت تشکل جبهه لبنانی روبهرو شده است. شما به سهم خود چطور برای گشودن چنین صفحهای مشارکت خواهید کرد؟
از مجموع آنچه در پاسخ به این سؤالها مطرح شد، درمییابیم که راه آینده از گذرگاه وحدت عربی و تعهد ملی و پذیرفتن همزیستی و آگاهی به ناممکن بودن پیروزی در جنگ داخلی میگذرد. این مسیر عملاً مستلزم آن است که صفحهای جدید با مقاومت فلسطین گشوده شود و از این رو، معتقدم که این سرسختی و انعطافناپذیری تأسفآور است، ولی پایان راه نیست. در هر حال پایگاههای مردمی نیز صاحب رأیاند و رهبران هرگز نمیتوانند آنها را نادیده بگیرند.