به امام صدر گفتم : درمورد مشکل آوارهشدگی از جنوب به سبب ادامه درگیریها در آن چه نظری دارید؟
گفت : بدون شک مسئله آوارهشدگان مسئلهای بسیار مهم و حساس است، چراکه حداقل 1500 خانواده، همچون شنهای روان، با وضعی رقتبار میان شهرهای جنوبی، صیدا و صور و نبطیه و بیروت در حال رفت و آمد هستند و بهسختی میتوان به آنان کمک کرد. در نتیجه، بحران اجتماعی بسیاری خطرناکی پدید میآید. امّا مسئله نیامدن نیروهای بازدارنده عرب به جنوب، همانطور که گفتم، به سبب تهدید اسرائیل به جنگ و همچنین به سبب این ادعاست که حضور این نیروها امنیت اسرائیل را تهدید میکند و زمینهساز ورود ارتشهای عربی به ماورای لیطانی، یعنی مرزهای شمالی اسرائیل، است. طرح حضور نیروهای بینالمللی نیز چندین بار در صحنه لبنان مطرح شد، ولی به این نتیجه رسیدند که مشکل لبنان را حل نمیکند، زیرا درگیریها این بار نه میان اسرائیل و ارتش لبنان بود و نه میان اسرائیل و مقاومت فلسطین، بلکه میان خود لبنانیان با یکدیگر بود و از این رو، حضور نیروهای بینالمللی در کجا میتوانست سودمند باشد؟! افزون بر آن، عوامل قومی دیگری نیز سبب شد تا حضور نیروهای بینالمللی پذیرفته نشود، بهویژه آنکه اسرائیل نیز -آن طور که اخیراً مطلع شدم- این مسئله را رد کرده است. تنها یک راهحل مانده است، یعنی انتقال یگانهایی از ارتش لبنان به جنوب، و این امری است که تا حدودی نیازمند زمان است، زیرا ارتش لبنان فروپاشیده است و بازسازی آن، هرچند بهطور جزئی، بیش از یک ماه زمان میگیرد، چون فرمانده پیشین ارتش، عماد حنا سعید، در اواخر بحران لبنان یکی از طرفهای درگیری شد و به نفع تشکل جبهه لبنانی (پیمان کتائبی) وارد جنگ شد. از این رو، باقی ماندن او در مقام فرماندهی ارتش کل لبنان و معاون رئیسجمهور سرکیس -که رئیسجمهور کل لبنان است- ممکن نیست.
امام صدر در پاسخ به سؤالی مرتبط با سؤال پیشین گفت : حقیقت این است که با وجود آنکه فضای عمومی به سبب حوادث جنوب هنوز مناسب نیست، احکام و قوانینی در این زمینه وضع شده و تلاشهایی انجام گرفته است، ولی انتخاب فرماندهی جدید برای ارتش و تعیین اعضای شورای عمران و توسعه و ارائه طرح پیشنهادی برای استعفای افسران در طول سه ماه و دیگر طرحهای عمرانی، سرآغاز بازگشت لبنان به وضع عادی خود به شمار میآید. در واقع همبستگی و وفاق سیاسی که شالوده بازگشت لبنان به حیات طبیعی به شمار میآید، هنوز تحقق نیافته است و این مسئله نیز تا حد بسیاری به حل بحران جنوب مرتبط است، ولی رئیسجمهور سرکیس، پیوسته با طرفهای مرتبط در تماس است تا برآوردی از مواضع آنان به دست آورد و تصویری کامل از لبنان جدید ارائه دهد.
گفتم : سرانجام بحث تشکیل دولت مارونی در لبنان -که طی جنگ وحشیانه مطرح شد- به کجا رسید؟
گفت : نیروهایی که برای تشکیل دولت مارونی تلاش میکردند، اکنون از نظر خود برگشتهاند... و در حال حاضر نظر آنان نیز تشکیل لبنان جدید یکپارچه و دارای نظام سیاسی غیرمتمرکز به شکل فدرالی یا کنفدرالی یا براساس نظام کانتونها در سوییس است، ولی اینگونه مباحث مورد پذیرش اکثر مردم قرار نمیگیرد. رئیسجمهور سرکیس در نخستین