لبنان را بر آن داشته است که برای روشنگری درباره وضع جنوب تلاش کنیم تا لبنانیان و اعراب و همه دنیا دریابند که هرچند به نظر می‌رسید درگیری در لبنان بین لبنانیان و فلسطینیان یا میان خود لبنانیان با یکدیگر باشد، ولی واقعیت این است که اسرائیل آشکارا یا پنهانی در این درگیری‌ها می‌جنگید و تحریک می‌کرد و مشارکت داشت.

وقتی مشکل و ابعاد حوادث روشن شد، فشارهای بین‌المللی بر اسرائیل وارد شد، همچنان‌که فشارهای عربی نیز بر طرف‌های جنگ وارد شد و در نتیجه، آرامش برقرار شد ولی نمی‌توان مشکل را حل‌شده به حساب آورد. راه‌حلی که در پرتو همدلی عربی به دست آید، می‌تواند از یک سو روابط لبنانی-فلسطینی را سامان‌دهی کند و از سوی دیگر، دولت لبنان را قادر می‌کند که در جنوب حضور امنیتی داشته باشد. این نکته، دومین هدف سفرهای من بود و بلکه به نحوی همان هدف اوّل است.

واقعیت این است که فاجعه در جنوب از هر حدی فراتر رفته و باید برای حل آن شتاب کرد.

راه‌حل را در چه می‌بینید؟

گفتم که اعراب می‌توانند روابط بین لبنانیان و فلسطینیان را سامان‌دهی کنند، زیرا این روابط، متأثر از وضع فلسطینیان و نگرانی شدید آن‌ها نسبت به سرنوشتشان است. گذشته از آن، رنج‌هایی که آن‌ها در طی محنت کشیدند، مانند رنج‌های لبنانیان بسیار خطرناک بود و عقده‌های متعددی در دل‌ها ایجاد کرد. از این رو، فلسطینیان در این مرحله به ضمانت‌های عملی نیاز دارند، همچنان‌که نیازمند عنصر اعتماد دوسویه هستند و فراموش نکنیم که دولت لبنان نیز پس از آنکه آن گرفتاری‌ها برایش پیش آمد، از همان اوضاع و همان عقده‌ها رنج می‌برد.

بنابراین، تنها قدرتی مادی و معنوی و سیاسی که مورد اعتماد فلسطینیان و لبنانیان باشد، می‌تواند این روابط را سامان‌دهی کند و حل بحران جنوب بدون این سامان‌دهی ممکن نیست. این سامان‌دهی از سوی دیگر، به برداشتن گام دوم، یعنی حضور امنیتی دولت لبنان کمک می‌کند. این حضور می‌تواند از دردهای مردم که روز‌به‌روز و بلکه ساعت به ساعت بر آن افزوده می‌شود، بکاهد.

طرح پیشنهادی که مجلس اعلای شیعیان ارائه کرده است، چه شد و چگونه به مرحله اجرا درمی‌آید؟

ما تلاش کردیم در این طرح مواردی را درج کنیم که بر حالت نارضایتی و انکار موجود در صحنه لبنان غلبه کند. این طرح نگاهی واقع‌گرا و پیشرو دارد و خواب و خیال یا انقلاب نیست. ما معتقدیم که این طرح پیشنهادی، نوری فرا راه کسانی خواهد بود که برای بازسازی لبنان تلاش می‌کنند. این سند خطاب به مسئولان و در رأس آن‌ها رئیس‌جمهور، الیاس سرکیس صادر شده است. ما فکر می‌کنیم آقای سرکیس خواهد کوشید نظر طرف‌های مختلف را جمع‌آوری کند و خودش این مسئله را به عهده می‌گیرد و برای ایجاد وفاق ملی براساس آن تلاش می‌کند. به عقیده من این کار دور از دسترس نیست.

توافق‌نامه قاهره بر واقعیت‌ها تکیه نداشت و باید از آن تفسیری جدید ارائه شود.

درباره بازگرداندن آوارگان دامور چه می‌گویید؟ در حالی که هنوز درمورد آواره‌شدگان دیگر فرقه‌ها تصمیمی گرفته نشده است.