گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 8
صفحه: 134

(ایشان در تکمیل سخن خود درباره دستور کار گفت)

نکته چهارم در دستور کار پیشنهادی، تقویت ارزش‏ها در ساختار آینده لبنان است؛ ارزش‌هایی که در طی بحران لبنان به‌شدت واپس رانده شد.

نکته مهمی که اهمیت آن از چهار نکته پیشین بیشتر است، مسئله بازگرداندن همبستگی میان لبنانیان است؛ مسئله‏ای که آماج توطئه‏ها بود و طبیعی است که این کنفرانس بتواند نقش فعالی در این زمینه ایفا کند.

برخی هستند که در توانایی نشست سران مذاهب برای موفقیت در مأموریت خود تردید می‏کنند، به‌ویژه آنکه نشستی مانند آن در جریان حوادث برگزار شد، ولی درمتوقف کردن جنگ و خون‌ریزی موفقیتی به دست نیاورد.

طبیعی است که همه امور در این دنیا نسبی است. من فکر می‏کنم تأثیر کنفرانس نیز نسبی است، به این معنا که گام نخست و اساسی در راه ساختن لبنانی یک‌پارچه و پیشرفته و متمایز است. اگر کنفرانس موفق به برقراری آشتی ملی شود، بزرگ‌ترین گام را در این راه برداشته است. درمورد کنفرانس گذشته نباید فراموش کرد آن کنفرانس در گرماگرم حوادث و در اوج وخامت اوضاع و در زمانی که سیل اسلحه به سوی کشور سرازیر بود، برگزار شد. با این حال بر این باوریم که نشست سران مذاهب در آن زمان توانست مانع اوج درگیری‌های فرقه‏ای شود و به تعبیر دقیق‏تر از تبدیل شدن جنگ نژادی به جنگ فرقه‏ای جلوگیری کرد.

در هر حال اوضاع محنت‏بار وطنْ همه مردم را بر آن می‏دارد که هر ابزاری را تجربه کنند، هرچند احتمال موفقیت آن صددرصد نباشد.

آیا تلاش‏های این بار شما برای برگزاری نشست سران مذاهب دیرهنگام نبود؟ به سخن دیگر، آیا شایسته‏تر و سودمندتر نبود که این کنفرانس بلافاصله پس از توقف درگیری‏ها برگزار شود؟

خیر، در گذشته ناامنی مانع برگزاری چنین دیدارها و یا پیگیری تصمیمات آن‌ها می‏شد، همچنان‌که در کنفرانس پیشین مشاهده کردیم؛ ولی پس از آنکه امنیت پایدار شد و مجال فعالیت فراهم آمد، زمان برگزاری نیز فرا رسید. در یک کلام، مصیبت لبنان به نظر ما نتیجه توطئه‌ای بین‌المللی است که با سوءاستفاده از غیاب دولت‌های عربی و یا سرگرم بودنشان، از این شکاف رخنه کرده بود، امّا پس از آنکه این شکاف پر شد و جهان عرب مسئولیت‏های خود را به عهده گرفت، تعامل درونی میان عوامل لبنانیْ تعیین‏کننده روند حوادث شد. نشست سران مذاهب می‏تواند در این عرصه نقشی اساسی ایفا کند.

(سپس سخنان من و امام صدر به موضوعی دیگر کشیده شد. ایشان پیوسته درباره سه خطر صحبت می‏کرد : خطر تجزیه و خطر از میان بردن مقاومت فلسطین و خطر اشغال جنوب لبنان.)

پس از پایان یافتن حوادث لبنان، کدام یک از این خطرها از بین رفته و کدام یک هنوز باقی است؟

به نظر من خطر تجزیه از بین رفته است و دیگر بازنمی‏گردد، هرچند شعارهای بسیاری با عنوان کانتون‏ها و تمرکززدایی سیاسی سرداده می‏شود. این بدان سبب است که جهان عرب مسئولیت خود را در قبال وحدت لبنان به عهده گرفت و این امر در تصمیم‏گیری‏های دو کنفرانس ریاض و قاهره نمود