این چیزی است که در عرصه داخلی رخ داد؛ امّا در عرصه بینالمللی توطئهای بزرگ در جریان بود. اسرائیل در پی از بین بردن ساختار و ترکیب لبنان است، زیرا این ساختار موجودیت اسرائیل را به چالش میکشد؛ الگویی است که مقاومت فلسطین میتواند آن را برای آینده فلسطین به کار بندد؛ آیندهای متفاوت با وضع کنونی اسرائیل. اسرائیل میخواست دو مسئله مقدس را در جهان عرب بهدست یکدیگر از بین ببرد، یعنی مسئله فلسطین و مسئله همزیستی [فرقهها در لبنان]. اسرائیل در پی جدا کردن بخشی از لبنان بود تا یا آن را به کام خود فرو برد و یا آن را به منطقهای برای تعامل عربی-یهودی و مصرف کالاهای اسرائیل تبدیل کند.
دنیا نیز طمعهای فراوانی به این سرزمین و بهطور کلی به مشرق زمین داشت. هر اندازه بحران طولانیتر میشد، طمعورزی دنیا به این سرزمین نیز بیشتر میشد. بر این اساس ما معتقدیم که این بحرانْ بحرانی بینالمللی و شدید بود و در لبنان اوّلاً از وجود اختلافات شبه نژادی و ثانیاً از وجود آمادگی و زمینههای ویژه و ثانیاً از تزلزل دولت وقت سوءاستفاده شد. در این میان آنچه میتوانست مانع اجرای توطئه شود، یا وجود وضعیت و نظامی پایدار و مستحکم در لبنان بود و یا وجود اراده یکپارچه عربی؛ در حالی که نه وضعیت لبنان پایدار بود و نه در اثر اختلافات عربی و بهویژه اختلافات مصر و سوریه، اراده یکپارچه عربی وجود داشت.
اختلاف مصر و سوریه اراده یکپارچه عربی را متزلزل ساخته بود، زیرا وقتی این دو کشور دچار اختلاف میشوند، جهان عرب به نفع یکی و بر ضد دیگری موضعگیری نمیکند، امّا وقتی این دو متحد میشوند، جهان عرب نیز متحد میشود. بنابراین اختلاف در جهان عرب، شکافی ایجاد کرد که از رهگذر آن توطئه بینالمللی را اجرا کردند و از اوضاع لبنان سوءاستفاده کردند و در نتیجه جنگ و بحران در لبنان پدید آمد. ولی وقتی دولتهای عربی متحد شدند، این شکاف پر شد و اراده عربی در قضیه دخالت کرد و بحران را پایان داد؛ امّا این بدان معنا نیست که ما آسوده بخوابیم. همانطور که گفتیم توطئهای بینالمللی در جریان است و باید هوشیار باشیم. اگر بر سر لبنان بیمناکیم باید برای سر تا سر جهان عرب نیز بیمناک باشیم. باید برای سوریه بیمناک باشیم. در اوضاع اخیر ما میزان هوشیاری دستگاه سیاسی و نظامی سوریه را دریافتیم، ولی دشمن نیز نیرومند است. بنابراین، باید در این مرحله، یعنی مرحله ثبات و استقرار در خاورمیانه، بهطور خاص بسیار مراقب باشیم، زیرا وضعیت عمومی خاورمیانه به سوی صلح و آرامش حرکت میکند و طرفهای درگیر و کسانی که از استمرار درگیری سود میبرند و تعدادشان نیز بسیار است، تلاش خواهند کرد یا معادلات را در این زمان دگرگون کنند و یا مانع رسیدن قافله صلح به مقصد شوند.
آیا توطئه بینالمللی هنوز ادامه دارد یا در جای معینی متوقف شده است؟
در لبنان متوقف شده است، ولی طبیعتاً بدخواهان همواره مشغول شرارت هستند. پس از ورود نیروهای بازدارنده عرب یا، به تعبیر دقیقتر، پس از شکلگیری اراده یکپارچه عربی در کنفرانس ریاض وکنفرانس قاهره، توطئه بینالمللیْ دیگر امکان استمرار پیدا نکرد و این بدان معنا نیست که توطئهکنندگان و کسانی که در آن مشارکت داشتند، ناامید شده و از آن دست برداشتهاند.