مسئل? فلسطین و دور شدن لبنان از قومیت عرب میانجامد.
دربار? چگونه اجرا شدن توافقنام? سوریه و فلسطین که مدتی است امضا شده است، و چگونگی نقش لبنانیان در آن، جنجالی به راه افتاده است. عوامل تأخیر در آن چیست؟
اجرای این توافقنامه به این خاطر به تأخیر افتاده که نمایندگی لبنان در آن ناقص است، زیرا جبه? کفور نماینده دارد و نمایندگان احزاب چپگرا نیز حضور دارند و بدینترتیب، نمایندگی مسلمانان منحصر در چپگرایان شده که پذیرفته نیست و سوریه نیز آن را رد کرده است. ولی پس از آنکه بر نمایندگی آقای سرکیس از سوی لبنان توافق شد، اختلاف از بین رفت و نشستها آغاز شد.
پیش از پایان سومین و آخرین جلس? مصاحبه و پیش از آنکه با امام صدر وداع کنیم، او در چشمان ما سخنی را که میخواستیم بگوییم خواند. ما میترسیدیم یا بهتر است بگوییم خجالت میکشیدیم آن را بگوییم. امام گفت: «انشاءالله توشهای که میخواستید به دست آوردید ولی من در چهر? شما میبینم که چیزی میخواهید بگویید.» گفتیم: حقیقت این است که گاه گاه خبرهایی مطرح میشود که بین شما و جناب مفتی لبنان، شیخ حسن خالد، اختلافاتی در حال شکلگیری است یا به عبارت روشنتر، بین پیروان دو مذهب بزرگ اسلامی در لبنان، یعنی اهلسنت و شیعه. امام بدون درنگ و قاطعانه گفت:
حقیقت این است که بحران لبنان علیرغم معایب آن (والبته هم? آن بدی بود) خوبیهایی نیز داشت که مهمترین آن همبستگی اسلامی میان اهلسنت و شیعه به صورتی آرمانی بود. نشستهای عمومی به دعوت مشترک جناب مفتی و من در دارالفتوا آغاز شد و نشستهای خصوصی در خان? جناب مفتی در عرمون برگزار میشد. در همین حال بود که رزمندگان در جبهههای گوناگون، در زحله و حومههای بیروت و منطق? هتلها و رأس النبع، دوشادوش یکدیگر میجنگیدند و شهید میشدند. در هم? موضعگیریهای سیاسی از ابتدای بحران تاکنون و در طول هم? بحرانها، مواضع اسلامی یکپارچه بود. حتی در این سفر نیز من نمایند? دوستانم، اعضای نشست عرمون هستم.
[امام صدر در پایان گفت:] لبنان تلاش میکند از این محنت درگذرد زیرا مذهبها، فقط ورودگاه به دین هستند و دین نیز واحد است و جایز نیست مذهبها را بیش از حقیقت آنها بزرگ کرد. امیدواریم کشور برادر، کویت، ما را در این راه یاری کند تا از برخی صداهایی که مذهبگرایی تنگنظرانه و کینهتوزانه را ترویج میکنند، جلوگیری کنیم.
و بدینترتیب، امام صدر با آرامش و بیطرفی، حقیقت برخی از زوایای پنهان حوادث را روشن کرد، ولی بسیاری دیگر هنوز باقی است و همانطور که امام در ابتدای صحبتش گفت: هنوز زمان آن نرسیده است که حقیقت بحران لبنان و ابعاد و انگیزههای آن به شکل دقیق آشکار شود… و ما نیز بر این باوریم که گذر زمان این کار را به عهده خواهد گرفت.
