پیش از آغاز حوادث خونین لبنان تأسیس شد، در جنوب مانع از تحرکات و اقدامات اسرائیل نبوده است؟ در حالیکه پیش از آن نیروهای اسرائیلی مثل آبِ خوردن در این منطقه تردد میکردند و گشت میزدند.
[از امام صدر پرسیدم:]
تصریح کردید که در هفت ماه نخست بحران لبنان، روابط سوریه با نیروهای ترقیخواه لبنان و با فلسطینیان و با اعضای نشست عرمون یا مجمع نیروهای اسلامی لبنان، کاملاً نزدیک و مستحکم بوده است و به تعبیر شما، سوریه حتی برای این نیروها سلاح و مهمات هم ارسال کرده است. آیا عجیب و غیرعادی نیست که ناگهان این تحول خطرناک پدید آمده است؟
این تحول از زمان وقوع بحران «جنگ جبل» و پس از اعلان «میثاق قانون اساسی» میان نیروهای راستگرا و ترقیخواه لبنان آغاز شد. از آن زمان بود که دیدگاهها با هم اختلاف پیدا کرد و عدهای، میثاق مذکور را ناکافی دانستند و معتقد بودند که نمیتواند تحول لازم را در جامع? لبنان ایجاد کند.
[پرسیدم:]
تاکنون تصور ما این بوده که بحران لبنان یک مشکل داخلی است. چرا سوریه وارد عمل شد و ارتش خود را وارد خاک لبنان کرد؟ آیا این کار هیچ هدفی ندارد؟
اعضای نشست عرمون و همچنین دولت سوریه بر این عقیده بودند که میثاق قانون اساسی، زمینه را برای آغاز گفتوگو در لبنان فراهم میکند… دخالت سوریه هم ابتدا فقط جنب? سیاسی داشت، بدین معنا که هیئتهای اعزامی از سوریه میان افراد و شخصیتها و احزاب، رایزنی میکردند و تلاش میکردند که نوعی میانجیگری میان طرفهای مختلف انجام دهند.
امّا زمانی که توازن قوا میان راستگرایان و نیروهای ترقیخواه به هم خورد و نیروهای مسلح راستگرا قدرت بیشتری پیدا کردند و مسلخ سقوط کرد، در آن زمان بود که نشستی با حضور نیروهای ملیگرا و اعضای نشست عرمون و رهبران مسلمان و رهبران مذاهب برگزار شد. در آن نشست، اوضاع نابسامان نظامی و امنیتی را بررسی کردیم و با سوریه تماس گرفتیم. در آن جلسه، آقای کمال جنبلاط به نمایندگی از نیروهای ترقیخواه، برادر یاسر عرفات به نمایندگی از مقاومت فلسطین، جناب مفتی شیخ حسن خالد و اینجانب، موسی صدر، به نمایندگی از رهبران مذاهب، جناب شیخ ابوشقرا به نمایندگی از دروزیان و آقایان صائب سلام، رشید کرامی و عبدالله الیافی نیز به نمایندگی از دیگر نیروها و گروههای اسلامی حضور داشتند. در آن جلسه با سوریه تماس برقرار شد و از دولت سوریه خواسته شد که برای حفظ امنیت داخلی لبنان یاری کند. پس از آن بود که نیروهای ویژ? سوریه و ارتش آزادیبخش فلسطین بهطور محدود وارد عمل شدند و عملاً وضع تغییر کرد و دامور در مقابل مسلخ و کرنتینا سقوط کرد.
حضرت امام! ارتش سوریه اکنون با نیروهای ترقیخواه لبنان در حال نبرد است و مقاومت فلسطین را هم مورد هجوم قرار داده و عقبنشینی هم نمیکند، بلکه خواهان امضای معاهد? امنیتی میان سوریه و لبنان است. این تغییر ناگهانی در مواضع سوریه چه معنایی دارد؟
امام در حالیکه سیگار مرا روشن میکرد، گفت: