موضوع: گفت‌وگوی مطبوعاتی - صبری حماده: اگر صبری حماده نبود، نه مجلس شیعیان وجود داشت و نه موسی صدر

مکان و تاریخ: حزین - بقاع.

منبع: مجل? الجدید بیروت، 10/8/ 1975.

مقدمه، به قلم سردبیر:

عصر شنب? گذشته، در حالی که اوضاع در لبنان به تدریج و با کندی رو به آرامش پیش می رفت… امام صدر که پس از تشکیل دولت کرامی صحن? حوادث را ترک کرده و برای استراحت به برخی کشورهای مغرب عربی رفته بود و پس از آن نیز برای معاینات پزشکی در پاریس به سر می برد، از رادیو مونت کارلو دربار? حوادث لبنان سخن گفت. لبنانیان هیچ غافل گیر نشدند که امام از رادیو مونت کارلو سخنان پیشین خود را که در برابر روزنامه نگاران عرب و خارجی گفته بود، تکرار کرد و دربار? « بیماری » لبنان که از فقدان دولت و به تأخیر انداختن بحث دربار? مسائل اساسی و اهمال در حل آن ها ناشی شده، سخن گفت.

با آنکه امام در مصاحب? رادیویی خود مطلب تازه ای نگفته بود، این سخنان که روزنامه های مخالف نظام لبنان به طور گسترده آن را منتشر کردند، واکنش هایی در محافل گوناگون به دنبال داشت و خود امام صدر نیز که برای معاینات پزشکی در پاریس به سر می برد، تصور نمی کرد که این سخنان او در برخی مجامع چنین بازتابی داشته باشد. و به اتخاذ مواضع جدیدی نسبت به جنبش محرومان منجر شود. جالب است که موافقان و مخالفان وی، شبه نظامیان « امل » را به این شکل تعریف می کند: « الف » یعنی انقلاب، « میم » یعنی مارکس و « لام » یعنی لنین.

امام، احتمال می داد که مخالفت از جنوب آغاز شود ولی مخالفت ها از شرق سر برآورد. امام انتظار داشت که جنبش محرومان با مقاومت سیاستمداران سنتی در جنوب روبه رو شود. این رویارویی عملاً میان امام و کامل الاسعد وجود داشت، چه پیش از حوادث خونین لبنان و چه پس از آن. کامل الاسعد از زمانی که این جنبش گرایش چپ پیدا کرد و اسلحه به دست گرفت و مواضع جنوب را یکی پس از دیگری تصرف کرد، با امام و جنبش او سر ناسازگاری گذاشت؛ همچنان که امام نیز با اسعد و حزب دموکرات سوسیالیسم او سازش نکرد.

چیزی که پیشوای محرومان توقع آن را نداشت، این بود که شمال شرق لبنان، یعنی منطق? بعلبک و سیاستمداران سنتی آن، چنین واکنشی نشان دهند، زیرا روابط صمیمی میان امام و شیخ این سیاستمداران، صبری حماده، زبانزد عام و خاص بود. اهالی جنوب و بعلبک بسیار از زبان صبری حماده شنیده بودند که: « هرکس با امام بجنگد، خونش هدر است و من مسئول این خون هستم. »

چه چیزی میان پیشوای محرومان و شیخ سیاستمداران، صبری حماده، پیش آمده که موجب شده است روابط آن ها تیره شود و جای آن را نزاعی تلخ بگیرد؟

چه کسی نزاع را آغاز کرد؟