میان این ملتهای منتسب به امت واحد، وجود داشته باشد.
کشورهای ثروتمند عرب در کمک به بودج? نظامی کشورهای درگیر با اسرائیل سهمی داشتهاند، ولی این کمکها به انداز? یکدهم منافعی که جنگ برایشان فراهم آورده نبوده است. علاوه بر این، سهیم بودن کشورهای ثروتمند عرب در جنگ با اسرائیل، ضرورت همکاری و کمک به ملتهای مسلمانی را که با فقر و گرسنگی و عقبماندگی دست به گریباناند، منتفی نمیکند. برای تحقق عدالت تنها کمک و بخشش کافی نیست، بلکه وامهای بدون بهره، ارتقای سطح زندگی ملتهای فقیر را از طریق اجرای طرحهای توسعه ممکن میسازد.
اسلام دادن وام بدون بهره را تشویق کرده و یک درهم قرض را از نظر پاداش الهی برتر از یک درهم صدقه دانسته است.
هرگاه به بررسی اوضاع امت اسلام ادامه دهیم، به مسائل دهشتآوری برمیخوریم، چراکه دولتهای اسلامی با دیگر ملتهای مسلمان نهتنها مانند ملتهای بیگانه رفتار میکنند، بلکه در برخی از موارد رفتار سختگیرانهتری دارند. گمرکهایی که بر کالاها و فراوردههای صادراتی وضع شده، محدودیتهایی که نسبت به کارگران اعمال میشود و بهرهمند نبودن کارگران مسلمان از حقوق مورد نظر در بیشتر کشورهای اسلامی، و شرایط دشواری که کارشناسان مسلمان مهاجرت کرده به دیگر کشورها دارند و در معرض اهانت و منتگذاری و آزار قرار گرفتن آنان و تأثیر تیرگی روابط رهبران بر روابط میان ملتها، مخصوصاً گروههای زحمتکش هم? اینها دردناک و ناشی از نبود عدالت در زندگی امروز مردم مسلمان است. برای تکمیل تصویر حقیقی از واقعیت زندگی جامع? مسلمان و وضع عدالت در آن، از پرداختن به نمونههای دیگر ناگزیریم.
جوانان مسلمان در شرایط نابسامانی به سر میبرند. آنان از یک سو نگران آیندهاند، و از سوی دیگر، به علت فقدان نظارت دقیق تربیتی و اسلامی، در معرض انحرافاتی قرار دارند. همچنین است موقعیت زنان و شرایط مردم نقاط دورافتاده و وضعیت کشاورزان بیشتر کشورهای اسلامی.
اکنون، در پایان سخن و پس از برشمردن دردها و مشکلات، پیشنهادهای ذیل را به کنفرانس محترم تقدیم میدارم:
1. توصیه به هم? علمای دین در جهان اسلام و به هم? مؤمنان و کسانی که آرزوی تحقق یافتن هدفهای اسلامی را دارند، که به مقتضای اوضاع کشورشان، از محرومان و ستمدیدگان پشتیبانی کنند و دفاع از مسائل آنان را سرلوح? کارهای خود قرار دهند و برای تحقق عدالت مبارزه کنند، هرچند که نیاز به تاوان سنگین و فداکاریهای بزرگ باشد.
2. درخواست از دولتهای حاکم بر جهان اسلام که اکنون که استقلال یافتهاند این مرحله از تاریخ خود را مرحل? سازندگی داخلی بدانند و با اجرای طرحهای گوناگون، نیکبختی محرومان را فراهم آورند.
3. درخواست از دولتهایی که در همایش عمومی کشورهای اسلامی گرد هم میآیند که، با ایجاد طرحهایی، به توسع? مناطق و طبقات محروم و تنظیم قوانینی برای بهبود شرایط کارگران، متخصصان و مهاجران مقیم بپردازند. همچنین باید