مناسبت: در پی تشکیل دولت نظامی، نشستی با حضور حسن خالد، مفتی اهل‌سنت، و امام صدر و شیخ ابوشقرا، رهبر دروزی‌ها، و وزرا و نمایندگان و شخصیت‌های برجستۀ اسلامی در دارالفتوای اهل‌سنت برای تبادل‌نظر دربارۀ تشکیل دولت نظامی برگزار شد. امام صدر سخنرانی زیر را در این نشست ایراد کرد.

شاید طبیعی باشد که کسی بپرسد: چگونه ممکن است در نشست بزرگی همچون این نشست، دربارۀ مسئله‌ای بسیار مهم و سرنوشت‌ساز، آن هم در زمانی محدود، همگی با هم تبادل‌نظر کنیم. ولی حقیقت این است که نظر افراد، گاه به زبان بیان می‌شود و گاه بیان آن به وسیلۀ زبان ممکن نیست. و صرف حضور افراد، برای اظهارنظر کافی نیست بلکه نظر آنان را می‌توان از چهرۀ آنان خواند.

جمعی که امروز در اینجا گرد هم آمده‌اند، همگی نظر خود را دربارۀ اوضاع کنونی و دربارۀ دولت کنونی، با حضور خود در اینجا و با پافشاری برای حضور در این نشست و در این مکان ارزشمند که لبنانیان در هنگام مصایب در آن گرد هم می‌آیند، ابراز داشتند.

ما، پس از رایزنی‌هایی که انجام شد، با تشکیل این دولت غافل‌گیر شدیم. دولت نهادی برای اجرای ارادۀ ملت و برآورده کردن خواسته‌های همۀ ملت است. خداوند نعمت تنوع و همزیستی گروه‌های مختلف را که در دنیا نظیری ندارد، به لبنان ارزانی کرده است. لبنانیان از زمان‌های گذشته ثابت کرده‌اند که الگوی همزیستی میان فرق و مذاهب گوناگون هستند. وجه امتیاز لبنان و ویژگی تمدنی آن، این است که مذاهب و فرق گوناگون با برادری کامل در کنار هم همزیستی می‌کنند. این ویژگی لبنان هم در میدان مسابقه و هم در میدان عطا و بخشش ملت‌هاست و اگر این ویژگی لبنان است بدین‌سبب است که فرق و مذاهب با برادری کنار هم زندگی می‌کنند. در آفریقا می‌شنویم که تبعیض نژادی وجود دارد؛ در ایرلند تبعیض فرقه‌ای وجود دارد؛ در دیگر نقاط جهان تبعیض‌های دیگری هست. ولی ما در این کشور کوچک از نظر مساحت، ثابت کردیم که همزیستی امکان‌پذیر است؛ ثابت کردیم که همکاری و برادری و دفاع سرسختانه از مسائل میهن، امکان‌پذیر است...

علت وجودی لبنان چیست؟ لبنان بعدی تمدنی دارد که انسان از آن در برابر تعصب و خودخواهی در عصر حاضر دفاع می‌کند. امتیاز بزرگ لبنان و علت وجودی آن همین است. این امتیاز برخاسته از چیست و چگونه به وجود آمده است؟ خاستگاه این امتیاز، دموکراسی است. ما برای همزیستی، راهی بهتر از دموکراسی سراغ نداریم. بر این اساس، سبب اصلی شکل‌گیری لبنان و متمایز بودن آن و همچنین رسالتی که در عرصۀ تمدن بر دوش دارد، در دموکراسی نهفته است، ولی اگر برخی از