زمانی اسلام در پرتو رفتار مسلمانان، تنها در قالب امور معنوی و ایمان انتزاعی ظاهر شد و دشمن با سوءاستفاده از این چهره ارائهشده، بر اسلامی تأکید کرد که توان حل مشکلات را ندارد، به استعمار زیانی نمیرساند و به هیچ وجه برای دشمن بازدارندگی ندارد. از آن پس، دشمن به این برداشت از اسلام استناد میکرد و میخواست که اسلام در چارچوب مسجد و در چارچوب ایمان انتزاعی و در چارچوب عبادت محدود شود. دشمن وقتی دید که اسلام در حال وارد شدن به عرصههای حیاتی است، وحشتزده شد و شروع به تاختن بر آن کرد. متأسفانه، برخی از مسلمانان نیز که عادت کرده بودند اسلام را تنها در قالب ارتباط با خدا ببینند و در امور زندگی خود به دنبال الگوبرداری از دیگران، خواه غربی یا شرقی، باشند، با ورود اسلام به زندگی معاصر غافلگیر شدند. از این رو، دعوت اسلامی با دشواریهای بسیاری روبهرو شده و در حقیقت، این دشواریها به سود دعوت و امری طبیعی است. امیدوارم نتایج این دعوت فراتر از این زیانها و دشواریها باشد.
صحبتهای شما مرا بر آن میدارد که از زمان پیشی بگیرم. سال 1395هجری و دقیقاً چند ماه دیگر کنفرانسی در شهر ریاض به دعوت دانشگاه ریاض برگزار خواهد شد که در آن درباره علم و فناوری گفتوگو خواهد شد. نگاه شما به این کنفرانس و نتایجی که میتواند در پی داشته باشد، چیست، بهویژه آنکه این نخستین کنفرانس همبستگی اسلامی است؟
بدون شک، من از اعماق قلب خود برای موفقیت این تلاش ارزشمند دعا میکنم و از کنفرانس تقاضا دارم که در درجه نخست به دنبال کشف بنیادهای تمدن معاصر باشد و آن را از تجربه اسلامی در قرن چهارم استخراج کند. اگر ما دستاوردهای تمدنی و فرهنگی اسلامی در چهار قرن نخست را کشف کنیم،
اولاً، اعتماد به نفس را به جوانانِ مشتاق دانش و فرهنگ بازمیگردانیم و به آنها ثابت میکنیم که ما بیسواد نیستیم؛ سربار تمدن نیستیم؛ گدای دانش و فرهنگ نیستیم. ما در تولید پیشینهای کهن داریم. این نگاه تأثیر فراوانی بر جوانان ما دارد؛ جوانان که از آنها میخواهیم به سوی دانش و فناوری حرکت کنند.
ثانیاً، وقتی ما به اصول اولیه تمدن پی ببریم، میتوانیم از انحرافاتی که در غرب رخ داده است، پرده برداریم، زیرا یکی از شاخصههای تمدن اسلامی این بود که وقتی به چیزی پی میبردند، به جایگاه آن در جهان هستی نیز پی میبردند و این یعنی طغیان نکردن. یعنی همه اکتشافات در جغرافیا، قطبنما، شکست نور و دیگر علومی که کشف کردند، همه اینها در چارچوب نگرش همهجانبه آنها به هستی بود و هیچیک از آنها طغیان نکرد و خود را به خدایی نگرفت و به اکتشاف خود فریفته نشد. بدینترتیب، آنها از انسانیت و رسالت مسلمانان پاسداری کردند.
یافتن خاستگاههای این تمدن که در زمره نخستین اکتشافات اسلامی است، مهمترین دستاورد این کنفرانس به شمار میآید و گذشته از آن، موجب تشویق جهان اسلام است. موهبتهای عظیم و اعجازآوری در درون این امت وجود دارد و در حال حاضر، شرق و غرب بهطور یکسان از آن بهره میبرند. باید جوانان این امت را زیر پوشش قرار داد و ابزارهای لازم را برایشان فراهم کرد تا به کار