اسلامی روابط انسانها با یکدیگر بر اساس کمال بشری برقرار میشود. یعنی وقتی انسان خدمتی ارائه میکند، آن را بهمثابه کمال ارائه میکند، نه چونان کاری که در برابر آن مزد بگیرد. در جامعه مادیگرا دهش و کارآمدی نوعی تجارت است. هرکس کاری انجام میدهد تا در برابر آن چیزی بگیرد. این به معنای متوقف کردن انسان و کاستن از مرتبه روح و جان اوست، در حالی که در جامعه اسلامی، انسان دهش و کارآمدی دارد، زیرا از این رهگذر است که خدا را عبادت میکند و به کمال میرسد.
دهش در جامعه اسلامی، دهشی والا و تکاملیافته است و معیارها و قواعد آن از سرکشی انسان در عرصههای گوناگون این جامعه جلوگیری میکند و البته، دولت باید مراقب استثناها باشد، ولی اساس و بنیاد باید اصلاح شود.
حق جوانان آن است که خواستار پیشرفت باشند. بنابراین، باید برای جوانانِ تشنه پیشرفت پایهها و بنیادهایی را که تمدن بر آن استوار است، تبیین کنیم و افزون بر آن، تجربه اسلامی در چهار قرن نخست را نیز برایشان یادآور شویم و من معتقدم این تجربه، روشنترین دلیل بر موفق بودن تمدن اسلامی است.
حضرت امام، آیا فکر نمیکنید که دعوت به همبستگی اسلامی سدی استوار در برابر جریانهای ویرانگر است؟ نظر شما درمورد دعوت به همبستگی اسلامی و آنچه در این مرحله به آن دست یافته است، چیست؟
بیتردید، همبستگی مسلمانان و همبستگی اسلامی عامل پاسداری از رسالت اسلامی است، زیرا رسالت اسلامی، رسالتی انتزاعی نیست که بدون انسان رشد کند. انسانِ مسلمان اندیشه اسلامی را حفظ میکند و همانطور که گفتیم از دیدگاه اسلام، انسان مسلمان دو بُعد دارد: بُعد فردی یعنی آزاد بودن و تبدیل نشدن به ابزار، و بُعد اجتماعی، یعنی اینگونه نیست که انسان خدایی باشد که بتواند هرگونه که بخواهد رفتار کند.
جامعه اسلامی ضمانتی برای سالم ماندن انسان مسلمان است و انسان مسلمان نیز ضمانتی برای سالم ماندن اندیشه اسلامی است و از این روست که میبینیم پیامبر اکرم(ص) در آغاز ظهور اسلام، اصولی ثابت برای همبستگی اسلامی قرار داد و آن را در قالب سه عبارت بیان کرد و فرمود: «خون مسلمانان با یکدیگر برابر است و پایین مرتبهترینِ آنها برای ادای عهد و پیمان آنها تلاش میکند و در برابر دشمنشان متحد و یکپارچه هستند.» بنابراین، برابری میان مسلمانان به معنای نبود تبعیض است.
احترام به عهد و پیمان دیگران به این معناست که هر انسانی به مسئولیتهای انسانهای دیگر احترام بگذارد: مسئولیتهای جمعی و فردی، خانوادگی، ملی، تعهدات معاملاتی، تعهدات درونی، همبستگی بر ضد دشمن و بر ضد خطری که قرآن کریم درمورد آن سخن گفته است، یعنی یهود و مشرکان و طبیعتاً، هرکس دیگری که به اسلام حمله کند.
همبستگی اسلامی ضمانتی است برای اندیشه اسلامی تا تصویری درست از اسلام ارائه دهد. این ملت بسیار بزرگ، این امت پهناور با در نظر گرفتن دستاوردها، کارآمدیها و سرمایههایی که دارد، وقتی با یکدیگر همگرایی پیدا میکنند و موانع را از برابر خود برمیدارند و از تبعیض و تردیدافکنی و تعصبورزی و انزوا جلوگیری میکنند، به دریایی بزرگ و یکپارچه و تأثیرگذار تبدیل میشوند و