گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 4
صفحه: 268

هستند که معتقدند این تنها راهی است که باید با آن شهادت امام حسین(ع) را به یاد آورند. اگر آنان واقعاً چنین اعتقادی دارند، من هیچ کاری برای بازداشتن آنان نمی‌توانم انجام دهم.» امام برای جمع‌بندی در این باره می‌گوید: «با این حال، ما اکنون در شهرهای شیعه‌نشین درباره عاشورا سخنرانی‌هایی می‌کنیم، ولی به برگزاری چنین مراسمی در عاشورا ترغیب نمی‌کنیم. فقط گذشت زمان می‌تواند این آداب و رسوم را تغییر دهد.»

امام صدر درمورد زکات، یعنی اینکه ثروتمندان قدری از ثروت خود را به فقرا بدهند، تفسیر دیگری که با عصر ما سازگار است، به دست می‌دهد: «در روزگار کنونی، زکات تفسیری غیر از دادن مال دارد. می‌توان زکات را از جنبه‌های متعدد تفسیر کرد. شاید منظور از زکات - ‌بنابر برداشتی نو از آن - برنامه درمان رایگان، بیمه و آموزش رایگان باشد.»

امام صدر می‌گوید: «اسلام به‌مثابه دین، دست‌بسته نایستاده و بی‌اعتنا نمانده است. تا کنون تفسیرهای گوناگونی از آن به دست داده شده، ولی، در عین حال، اساس اسلامْ ثابت و ابدی است. برای نمونه در عقد ازدواج مسلمانان، جدیداً مواردی توافقی مانند تأمین همسر و ضمانت و دیگر توافق‌نامه‌های اجتماعی شرط می‌شود. ولی این شرط‌ها ماهیت مقدس ازدواج در اسلام را تغییر نمی‌دهد.» برخلاف بسیاری از رهبران دینی در غرب، امام صدر در نگاه کلی خود به دین، خوش‌بین و امیدوار است و از میزان تأثیر آن بر جوانان آگاهی دارد. «کم‌رنگ شدن نقش دین، مشکلی اجتماعی است که سرمنشأ مشکلات اجتماعی دیگری به شمار می‌آید. من پدر و مادرانی را که در راهنمایی و دادن راهکارهای دینی به فرزندانشان در زندگی روزمره کوتاهی می‌کنند، به شدت سرزنش می‌کنم. البته، از نظر من، جامعه متمدنی هم که به‌طور روزافزون عوامل وسوسه‌انگیز را به جوانان ارائه می‌کند، در خور سرزنش است. در ورای این وسوسه‌انگیزی همواره سودجویی تجاری قرار دارد.»

به عقیده امام صدر، مارکسیسم مرحله‌ای بود که گذشت. «پیش از مارکسیسم نیز چیزهای دیگری بود که مثل آن گذشت. این‌ها فقط پوششی موقتی هستند. مارکسیسم در کشورهایی که مشکلات اجتماعی فراوانی دارند، طرف‌دارانی به دست آورد. اگر مارکسیسم نبود، به جای آن چیز دیگری مطرح می‌شد.»

وقتی به امام گفتم که اسلام در آمریکا برای سیاه‌پوستان به عاملی برای تصویر کردن انقلاب آنان بر ضد ستمگری سفیدپوستان تبدیل شده است، پاسخ داد که با شور و شوق فراوان عملکرد مالکوم ایکس را دنبال کرده است: «من همچنین معتقدم که او به اسلام نزدیک بود، ولی اسلام و سوسیالیسم یا هرچه می‌خواهید آن را بنامید، یکی نیستند. گفتن هر مطلبی غیر از این نادرست است، زیرا دین ساختار و موجودیت خاص خود را دارد.»

«اسلام شیوه‌ای برای پاک بودن است و من هیچ‌یک از این برچسب‌هایی را که تلاش می‌کنند به سبب آن‌ها مرا و جنبش مرا سرزنش کنند، نمی‌پذیرم. از زمانی که من به اینجا آمده‌ام، بعضی تلاش می‌کنند تا هر برچسبی به من بزنند.» وی افزود: «ابتدا گفتند که من راست‌گرا هستم و الآن می‌گویند که چپ‌گرا هستم. نمی‌دانم در آینده چه برچسبی به من می‌زنند. حقیقت این است که سیاست من، بودن در کنار مردم است. ما از مردم حمایت می‌کنیم.»