موضوع: گفتوگوی مطبوعاتی - هرکس به اسلام اخلاص می ورزد، باید به دنبال تقریب مذاهب باشد
مکان و تاریخ: الجزایر، 10 الی 22 ژوئیه 1973.
مناسبت: شرکت امام صدر در هفتمین همایش اندیش? اسلامی که از 10 الی 22 ژوئیه در الجزایر برگزار شد.
منبع: مجل? المجاهد الجزایر (ارگان اصلی جبه? آزادی بخش که این مصاحبه را در هنگام حضور امام در الجزایر انجام داد و در 12/8/1973 آن را منتشر کرد).
امام صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان، در رأس علمایی است که شگفتی و تحسین شرکتکنندگان در هفتمین همایش اندیش? اسلامی را برانگیختند. این امر برخاسته از ذهن و فکر باز و انعطاف پذیر و همچنین نگرش واقع بینانه و مترقی ایشان است که در سخنرانی ها و مناظرات ایشان می توان به آن پی برد.
از این رو، بر آن شدیم که برخی از نظرها و دیدگاه های امام صدر دربار? بسیاری از مسائل اسلامی و عربی را به خوانندگان عزیز تقدیم کنیم و بدین منظور مصاحب? زیر را با ایشان ترتیب دادیم.
شما گفتید تعدد مذاهب در اسلام نشان? غنای آن است، ولی مناقشات و مباحثی که پس از سخنرانی شما مطرح شد، بیانگر آن است که این تعدد شاید منشأ جدایی و اختلافی شدید باشد. نظرتان در این باره چیست؟ و سرنوشت تلاش هایی که برای وحدت میان مذاهب انجام گرفته است، چیست؟
بحث امروز (دومین روز همایش) و گفتوگوهایی که به دنبال آن انجام گرفت به هیچ وجه بحثی مذهبی نبود، بلکه اسلامی بود.
اما مسئل? مذاهب اسلامی دارای دو محور است؛ محور نخست شعایر اسلامی است که منظور از آن احکامی است که هم در سطح فردی و هم در سطح اجتماعی اجرا می شود. چون اختلاف در این شعایر امت را پراکنده و متفرق نشان می دهد و موجودیت آن را تضعیف می کند، بهویژه آنکه بهجاآورندگان این شعایر معمولاً تود? مردماند که از اختلافات شکلی و ظاهری، بسیار تأثیر می پذیرند. بنابراین، تردیدی نیست که وظیف? اسلامی ما اقتضا می کند برای یکپارچه سازی این شعایر با وجود تفاوت در آرای فقهی تلاش کنیم و من تأکید می کنم که یکپارچه سازی این شعایر امکان پذیر است و در نشست مجمع پژوهشهای اسلامی در قاهره پیشنهاد مطالعهشده ای در این زمینه ارائه داده ام و بسیاری دیگر از علما نیز تلاش های در خور تحسینی در این باره انجام داده و می دهند.
محور دوم، فقه اسلامی، اندیش? اسلامی و دیگر آموزه های اسلام است. این میراث بزرگ نتیج? تلاش طاقت فرسایی است که هزاران نفر از فقها و علمای اسلام در طول تاریخ و در رقابتی تنگاتنگ و با بهکارگیری هم? نیروها و توانایی ها انجام داده اند و فقط با شعار اتحاد میان مذاهب نمی توان این میراث غنی و بزرگ را نادیده گرفت یا از بین برد. بهویژه آنکه اختلاف نظر در این عرصه، یعنی عرص? غیر عمومی - اگر چنین تعبیری درست باشد - نهتنها