نظام کنونی با یکدیگر ناسازگارند؟ بی درنگ پاسخ داد:
به نظر من برپایی نظام شایسته سالار و تشکیل مجلس دوم که به آن اشاره کردم، نظامی بهتر از نظام حکومتی کنونی پدید می آور و بهتر است در سؤال خود از عبارت «سعادت نسبی» استفاده کنید تا مفهوم آن درست باشد?… علاوه بر آنکه حقوق ما پایمال شده است.
در مورد مسئل? مشارکت در دولت که مسئل? کنونی و بلکه همیشگی است، از امام صدر پرسیدم: نظر شما دربار? مشارکت در دولت چیست و آیا معتقدید حقوق شیعیان در اداره ها و مؤسسه های دولتی پایمال شده است؟ اگر چنین است، مسئول آن کیست؟ ایشان به آرامی - به گونه ای که نشان? دشوار بودن بحث دربار? مسئل? مشارکت بود ـ گفت:
دربار? این مسئله در جلس? سران فرقهها تصمیم گرفته شده است که کمیته ای برای تماس با گروه های مختلف و بررسی خواسته ها و مشکلاتشان تشکیل دهند. ما از کسانی هستیم که خداوند و همچنین میهن، آنان را موظف کرده است برای عدالت گستری و یاری ستمدیدگان تلاش کنند. ولی مسئل? مشارکت، حساس و دقیق است و چهبسا با مسئولان به منظور یافتن راهحل اساسی برای آن همکاری کنیم.
دربار? حقوق شیعیان باید بگویم، همه می دانند که شیعیان محروم ترین فرقههای لبنان از نظر حقوق و استخدام دولتی است. ولی اینکه مسئول آن کیست، به بحثی طولانی نیاز دارد. شاید علت آن، نظام فرقه ای در لبنان باشد. این نظام که برای کمک به هم? گروه ها و فرقهها پایه گذاری شده، نتوانسته است مساوات و برابری را محقق کند. از زمان استقلال، سران در فکر پاسداری از حقوق فرقههای محروم بودند، ولی در آن زمان فقط میان رهبران - و نه مردم - مذاکره ای انجام شد. در برخی از مناطق، وضع ساکنان بهتر بود و به سران خود فشار آوردند و در نتیجه اوضاع بهبود یافت، ولی در دیگر مناطق رهبران از امکانات و امتیازات بهرهمند شدند و مردم محروم ماندند. بنابراین، نظام فرقه ای در این دوره کارایی مطلوبی نداشته است، زیرا مذاکره از چارچوب سران فراتر نرفته و آنان نیز امکانات را در بین خود تقسیم کرده اند و حتی برای عیش و نوش از آن استفاده کرده اند.
ناگزیر این سؤال را مطرح کردیم: در محافل روشنفکران و تحصیل کردگان این تفکر حاکم است که در زمین? رهبری شیعه، خلأ وجود دارد. آنان معتقدند شیعه به کسی نیاز دارد که آن را در دست یابی به خواسته هایش در زمینه های اداری، حکومتی و سیاسی رهبری کند. نظر شما در این باره چیست؟ امام صدر آشکارا لبخندی زد و گفت:
شما دربار? محافل روشنفکری از من سؤال می کنید؟ من فکر می کنم روشنفکران به رهبری های سنتی و مردمی فقط در قالب تعامل میان رأس و قاعده یا همان جنبش های فکری که در احزاب، روزنامه ها و اهرمهای فشار نمود می یابد، ایمان دارند. بر این اساس، اینگونه نیست که رهبری فراگیر برای شیعیان فقط زمانی تحقق پیدا کند که پیامبری