حالیکه هم شما از خداوند خوشنودید و هم خداوند از شما خوشنود است.)
افرادی چون سلمان فارسی و مقداد دؤلی و عمار یاسر و جعفربنابیطالب و ابوذر غفاری، اولین سوسیالیست انقلابی در اسلام، از شیعیان حضرت علی(ع) بودند. از زنان نیز میتوان از امالمؤمنین، امسلمه، و حضرت فاطمه(س)، دختر پیامبر، و ماریه قبطیه نام برد. مذاهب دیگری نیز هست که شیعه نام گرفته، اما ما در اینجا بهطور خلاصه به مهمترین آنان، که همان شیعه دوازده امامی است، میپردازیم.
اولین مطلبی که باید گفته شود این است که مذهب امامیه بیش از مذاهب دیگرِ شیعه پیرو دارد و اکثر قریب به اتفاق شیعیان در جهان، که عده آنان از 80 میلیون نفر هم تجاوز میکند، پیرو این مذهباند. شیعیان امامیه در اصول و عقاید کلی و اساسی اسلام با دیگر فرقههای اسلامی اختلافی ندارند.
ایمان به خدا و یگانگی او، ایمان به فرشتگان و کتابهای خدا و رسولان الهی، ایمان به روز قیامت و غیر اینها از اعتقاداتی است که هر شیعهای در آنها راسخ است. قرآن کریم، به همین صورت کنونی، کتابی است آسمانی که هم الفاظ و هم معانی آن از طرف خداوند نازل شده است. نمازهای پنجگانه در اوقات مخصوص و قبله نماز و روزه و حج و جهاد و انواع زکات و امر به معروف و نهی از منکر، تمام این احکام و قواعد اسلامی قوانینیاند که هر شیعهای همه را کاملاً پذیرفته است.
محمد(ص) خاتم پیامبران است و هیچ پیامبری پس از او نخواهد آمد؛ حلال او تا روز قیامت حلال و حرامش تا روز قیامت حرام است؛ اسلام دین یگانه الهی است که تمام پیامبران به آن بشارت دادهاند و دینی است که تا ابد جاودانه خواهد بود؛ هر پیامبری شریعت و آیین خاصی داشته است، همانطور که قرآن کریم نیز به این امر تصریح میکند؛ و محمد(ص) کاملترین دین خدا را به بهترین و روشنترین شیوه و با تشریعی آسان به مردم ابلاغ کرده است.
دین اسلام دربرگیرنده تمامی جوامع و ملتها و برای همه جهانیان است. خداوند آن را رحمتی برای همه عالمیان و هدایتی برای همه مکانها و عصرها و نسلها بدون استثنا قرار داده است. اسلام علاوه بر اینکه عقیده است، فرهنگ و نظام کاملی برای زندگی است. همچنین، خط مشی رفتاری و اخلاقی برای انسان در زندگی و توشهای برای آخرت اوست تا روابط خود را با پروردگارش تنظیم کند. آنچه گذشت نقاط اشتراکی است که مسلمانان شیعه در آنها با هیچ مسلمان دیگری که مانند او از اسلام راستین پیروی میکند، اختلاف ندارند.
البته، در حقیقت، در دو مورد اختلاف نظر وجود دارد که از اختلافهای فرعی به شمار نمیروند، بلکه دو اختلاف اساسیاند، که دو رکنِ مذهب شیعه به شمار میروند. از دیدگاه شیعه امامیه ایمان حقیقی کامل نیست مگر با وجود این دو رکن اساسی در کنار یکدیگر به همراه سایر احکام و قواعد اسلامی که قبلاً برشمردیم.
دو نکته اختلافی که شیعیان را متمایز میکند، مسئله عدل و امامت است. در اینجا میکوشیم که با شرحی گویا و خالی از ابهام این دو مسئله را بررسی کنیم.