موضوع: سخنرانی ـ زن عرب و پیکار برای رهایی
مکان و تاریخ: خانه هنر و ادب، بیروت، 27/4/1970
مناسبت: امام صدر به دعوت خانه هنر و ادب در محل این خانه سخنرانی کرد.
منبع: روزنامه الحیاة، 28/4/1970؛ مجله لاروو دو لیبان، 2/5/1970
متن
1. روزنامه الحیاة
امام سید موسی صدر میگوید: «مردان در طول تاریخ گاه به مدد قدرت عضلات و گاه به مدد قدرت قانون، که خود مردان وضع کردهاند، بر زنان سیطره یافتهاند.»
وی سخنرانیاش را با تشکیک در همه آنچه مردان در طی نسلها درباره زنان گفتهاند، آغاز کرد، زیرا مرد همواره نقش دشمن و قاضی را در آنِ واحد داشته است. امام صدر در تفسیرها و تعبیرهای زنان درباره خود نیز تشکیک کرد و آنها را ناشی از زاویه نگاهی معین دانست که عقده آزاردهی بر آن حاکم است.
امام صدر آنگاه به تعریف زن از نگاه قرآن پرداخت و گفت: «دین زن را عین مرد و یگانه با مرد تعریف میکند، زیرا هر دو در تولید طفل و شکلگیری و بقای جامعه همکاری و مشارکت دارند.»
امام صدر یادآور شد: «وحدت حقیقی زن و مرد به معنای یکی بودن وظایفشان نیست. وظایف آندو مبتنی بر تواناییهای هرکدام است و تفاوت در احکام به معنای تفاوت در گوهر و ذات انسانی نیست.»
وی افزود: «خانواده الگویی است که دین برای جامعه میپسندد. ازهاینهرو، احکام و قوانین فراوانی را برای خانواده وضع کرده است. اتحاد جماهیر شوروی نیز که کوشید فرد را جانشین خانواده کند، شکست خورد.»
وی گفت: «زن عرب تفاوتی با دیگر زنان جهان ندارد، جز اینکه تجسم بسیاری از سنتهای قبیلهای و برخی سنتهای غربی است. اما با این حال، خصوصیت شرقی خود را که نماد ارزشها و اخلاص کامل است، همچنان حفظ کرده است.»
امام صدر پیش از ورود به بحث رهایی زن به توضیح معنای لفظی و حقیقی واژه «رهایی» پرداخت و گفت: «رهایی به معنای درآمدن از هر سلطه و یا فشار خارجی است. اما زن تعهداتی ذاتی و از پیش دارد که بیرون آمدن از آنها رهایی به حساب نمیآید. زن در جایگاه انسان تعهداتی اختیاری دارد که رها کردن آنها با آزادی منافات دارد. میان رهایی و آزادی مسئولانه تفاوت وجود دارد. زن وظایفی ذاتی (الهی) دارد که باید آنها را ادا کند.»
وی آزادی را اینگونه معنا کرد: «آزادی رغبتی عاطفی است به شرط آنکه با منطق مرتبط باشد.» و در ادامه افزود: «آزادی رشد را بهگونهای طبیعی به جریان میاندازد و هر موجودی هسته موجودی بزرگتر است. توانایی انسان جز در فضایی آزاد رشد نمییابد، وگرنه رشد در فضای بدون آزادی غیرطبیعی است. فشار تواناییها را به جمود و تحریف میکشاند. ما وظیفه داریم که در فراهم آوردن فضای مناسب برای رشد تواناییهای زنان مشارکت