موضوع: سخنرانی ـ رسالت دستگاه قضایی
مکان و تاریخ: مرکز آموزش قضات بیروت، 7/2/1970
مناسبت: دورههای آموزشی مرکز آموزش قضات.
منبع: آرشیو مجلس اعلای شیعیان
متن
بسمالله الرحمنالرحیم
حقیقتاً، این افتخاری که به من دادهاید و آن برگزاری نخستین نشست از سلسله مطالعات قضایی در برابر این نخبگان است، حادثهای تاریخی در زندگی من است که بدان افتخار میکنم و با تمام افتخار آن را در صفحات عمر خویش ثبت میکنم و امید دارم که بتوانم وظیفهام را در سخن گفتن از «رسالت دستگاه قضایی» بهخوبی ادا کنم. از آن رو که شما رسالت قضا را ادا میکنید و در چنین فضایی به سر میبرید، سخنرانی یا سخن من در این جلسه در حکم یادآوری و وعظ است و نه ارشاد و درس.
آموزههای دینی تأکید میکنند که هستی بر عدالت و حق مبتنی است و تأکید دارند که روابط موجود در میان موجودات، روابطی در اوج نظمیافتگی است و هستی با نظمی خاص به سوی مقصدی بهتر در حرکت است. قرآن کریم پس از تأکیداتی در سوره الرحمن چنین میگوید: وَالسَّمَاء رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِیزَانَ.[30] همچنین، در قرآن کریم میخوانیم: وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا لَاعِبِینَ مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقّ.[31] هستی به سوی حق و عدالت در حرکت است، زیرا جهان هستی به صورت صفات و اسمای آفریدگار خلق شده است و آفریدگار، عادل است و هستی را بر عدالت بنیان کرده است: شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلاَئِکَةُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَآئِمًَا بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ.[32]
این همان تصویری است که دین از جهان هستی به دست میدهد؛ جهانی در نهایت سازمانیافتگی که هر چیزی در آن موزون است و هر چیزی حساب و کتابی و اندازهای دارد. حالات استثنائی و نادر مانند زلزله و برخی مظاهر هرجومرج مانند طوفان هم قاعده دارد و قاعده، آنگونه که از آموزههای دینی درمییابیم، تأکید فزون بر انسان است که بر جهان و نیروهای نهفته در هستی تسلط یابد.
اگر انسان از آغاز با سرما و گرما و دشمن رویارو نشود، برای غلبه بر این مشکلات سعی و تلاش نخواهد کرد و در راه اکتشاف حقایق شتاب نمیورزد. وجود زلزله و محنتها، شلاقی است بر گرده انسان که او را به تلاش فزونتر در مسیر کسب معرفت برمیانگیزد؛ وجود بیماریها چونان شلاقی است بر گرده انسان تا او با شتاب بیشتر برای کشف حقایق و عوامل هستی و سیطره بر آنها تلاش کند.
جهان هستی با تمام اجزا و نیروها و تحرکاتش و نیز آینده آن مبتنی بر عدالت و حق است. عدالت
[30]ه«آسمان را برافراخت و ترازو را بر نهاد.» (رحمان، 7)
[31]ه«ما این آسمانها و زمین و آنچه را میان آنهاست، به بازیچه نیافریدهایم. آنها را به حق آفریدهایم.» (دخان، 39ـ38)
[32]ه«خداوند حکم کرد ـ و فرشتگان و دانشمندان نیز ـ که هیچ خدایی برپایدارنده عدل جز او نیست. خدایی جز او نیست که پیروزمند و حکیم است.» (آل عمران، 18)