موضوع: سخنرانی - دین و کارگر
مکان و تاریخ: بیروت – کلیسای الأیقونة العجائبیة دیر راهبههای محبت در اشرفیه
مناسبت: روز کارگر به دعوت سازمان کارگری جوانان مسیحی
منبع: دستنویس - آرشیو مجلس اعلای شیعیان؛ روزنامه النهار، 3/5/1969
مقدمه: اعضای جدید با کلیسا انتخاب کرد. پس از آیین رسمی کلیسا خلیل صاحی، رئیس سازمان، درباره فعالیت این سازمان در لبنان و همایش جهانی این سازمان که در 80 کشور شعبه دارد، سخنرانی کرد. او گفت که این همایش در بیروت در اواخر اوت و اوایل سپتامبر برگزار میشود. همچنین، خانم مای مر دعایی احساسی و درهعینهحال، محکم با عنوان «حضرت مریم، اسوه و نمونه» قرائت کرد. امام موسی صدر نیز با عنوان «دین و کارگر» درباره رابطه دین و کار سخنرانی کرد.
متن
موضع دین در برابر کارگر در حمایت مادی دین از کارگر و انواع تکریم از او خلاصه میشود.
الف: حمایت مادی
دین کار را عامل متمایز در عوامل سهگانه تولید، یعنی کار و ابزار و سرمایه میشمارد. در آموزههای دین این تمایز بدین شکل است:
1. تحریم ربا: ربا یعنی سود ثابت برای سرمایه، چه در حالت سوددهی و چه در ضرر. دین بدون هیچ استثنائی ربا را مطلقاً حرام کرده است.
2. هنگامی که سرمایه و کار با هم شریک میشوند، سرمایه باید در سود شریک شود و نمیتواند مصون از ضرر باشد. در فقه اسلامی در قرارداد مضاربه بر مصونیت کار از ضرر تأکید شده است، و ضرر را فقط متوجه سرمایه میداند.
3. ابزار را نمیتوان در سود شریک کرد. (ابزار جدید همچون کارخانه و ابزار قدیمی مثل گاو و وسایل شخمزنی و غیره.) تنها امکان این است که اجرتی به صورت ثابت بدان اختصاص داد.
4. کارگر میتواند به نسبت معینی در سود شریک شود و یا اینکه مزد ثابتی داشته باشد.
از این موارد میتوان نتیجه گرفت که کار سه امتیاز نسبت به ابزار و سرمایه دارد؛ شرکت در سود، مصون بودن از ضرر و امکان دریافت اجرت ثابت. درحالیکه سرمایه فقط از امتیاز اول بهره میگیرد و میتواند به نسبت معینی در سود شریک شود. سرمایه نمیتواند مصون از ضرر باشد. همچنین، نمیتواند سود ثابتی داشته باشد، چون رباست. ابزار نیز فقط امتیاز سوم را دارد، یعنی فقط میتواند اجرت ثابت داشته باشد.
برای اینکه از ضعف کارگر برای مجبور کردنش به دستمزد اندک، سوءاستفاده نشود، دین موضع سختگیرانه و قاطعی دارد، و محرومیت کارگر از مزد خود را بهطور بینظیری حرام میداند. دین توافق کارگر با سرمایهگذار را به خودشان واگذار کرده است، تا با رعایت عدالت، زمینهای برای انتخاب بهترین راهحلها و عادلانهترین دستمزد فراهم شود.
دین به شکل نادری بر پرداخت سریع دستمزد کارگر تأکید دارد، آن هم بسیار فراوان و در ضمن آموزههای گسترده.
ب: تکریم کارگر و قداست کار