شده بود، راه یابند. مثلاً قرآن تأکید میکند که جسد فرعونِ معاصرِ حضرت موسی(ع) در دریای سرخ بر جای ماند و این نکته خلاف نقل تورات و باورهای رایج نیز هست. قرآن میفرماید:
فَالْیَوْمَ نُنَجِّیکَ بِبَدَنِکَ لِتَکُونَ لِمَنْ خَلْفَکَ آیَةً.[240]
قرآن با این آیه به نجات بدن فرعون اشاره دارد و به این ترتیب، بهگونهای دیگر، حتی با آنچه از تاریخ فراعنه و اجساد آنان کشف شده همخوانی دارد. این تاریخی است که هرگز از پنهان ماندن فرعون معاصر با حضرت موسی چیزی ثبت نکرده است.
قرآن مشاور حاکمِ مصر و معاصر حضرت یوسف را «عزیز» نامیده و با این موضعگیری به صورتی بسیار دقیق از واژه پوتیفار، که آقای ویگور، کشیش مسیحی، پس از جستوجویی دقیق، آن را به «عزیزاله شمس» ترجمه کرده، تعبیر کرده است. قرآن کریم «ال» را جانشین مضافالیه (اله شمس) کرده است و هماهنگ با روح توحید از این شخصیت به صورت «العزیز» نام برده است.
این کتاب
در ادامه این تعاملها کتاب حاضر را میبینیم که تا آنجا که من خواندهام و شنیدهام، دقیقترین کوشش در این زمینه است و به همین سبب، این کتاب و این دستاورد ارزشمند را از نویسنده و پژوهشگر جوان آن، آقای یوسف مروه، بزرگ میدارم و محترم میشمارم. من آرزوی موفقیت ایشان را دارم و کتاب وی را همواره از کتابهایی میشمارم که در پیش چشم و در اندیشه و قلبم جای دارد. فضای دعوت دینی در روزگار حساس ما نیازمندِ چنین منطقِ علمی و کممانند است. آفرین خدای بر او باد و خداوند اجر و پاداشی بزرگ به وی عنایت کناد. تردید ندارم که او با این کار خود به مرتبه خشنودی پیامبر(ص) نایل خواهد شد. گوارای او باد و من برای توفیقات روزافزون وی دعا میکنم. برای رعایت جانب انصاف و عمل به مسئولیت مقدمهنویسی بر من واجب است که ملاحظاتی را که به ذهن اینجانب خطور کرده است، منباب نقد بر برخی موضوعات کتاب بیان کنم:
1. خوش نداشتم که برادر ما یوسف مروه مسئولیت تفسیر نکردن نصوص قرآن و سنن مطهر در پرتو علوم جدید» را متوجه علمای دین کند، زیرا آگاهی از اوضاع و احوال دانشمندان دین اسلام نشان میدهد که آنان در راه این هدف شریف چندین برابرِ مقدورات خود بذل و دهها کتاب در این زمینه عرضه کردهاند. برخی از آنان حتی، علاوه بر تألیف کتابهایی که در آن نصوص و احکام دینی بهگونهای علمی و دقیق در زمینههای فلسفه و اقتصاد و اجتماع و فرهنگ و حقوق بیان شده، دست به تألیف آثاری در زمینه خواص علوم تجربی زدهاند. اما این مهم بر امثال کسانی همچون آقای یوسف مروه و فارغالتحصیلان آموزش عالی واجبتر است تا فقها و مفسران. البته، همانطور که ذکر شد، علمای دین هم در این زمینه به وظیفه دینی خود عمل کردهاند. از آن میان به کوشش موفق آقای احمد امین در کتابش موسوم به التکامل فی الإسلام که در نجف به چاپ رسیده، اشاره میکنم.
2. این کتاب میکوشد تا از امور مجرد و روح و ایام ربوبی تفسیری مادی به دست دهد، مثلاً سرعت حرکتی را محاسبه میکند که از سرعت نور بیشتر است و از آیات قرآنی استنباط میشود و آن اینکه یک روز در نزد خدا با هزار یا پنجاه هزار سال برابر است. مؤلف این سرعت را محاسبه و آنگاه تأکید
[240]«امروز جسم تو را به بلندی میافکنیم تا برای آنان که پس از تو میمانند عبرتی باشی.» (یونس،92)