گام به گام با امام موسی صدر جلد 7
بود، یعنی با وجود اختلافات میان کشورهای عربی و بهویژه اختلاف مصر و سوریه، پایان دادن به بحران ممکن نیست، زیرا اختلاف میان دو قهرمان جنگ اکتبر (مصر و سوریه) مانع از وحدت کلم? اعراب میشود و تنها عاملی که کشتارهای خونین لبنان را پایان میدهد و از بینالمللیشدن درگیری جلوگیری میکند، وحدت اعراب است.
علاوه بر تلاشهای جنبش محرومان برای گردهمایی کشورهای عربی، این جنبش در برگزاری جلسات و تنظیم دستورجلس? دو اجلاس مذکور نقش مهمی ایفا کرد.
همچنین تلاشهای پیگیر رهبران جنبش موجب شد که مسئل? جنوب در دستورجلس? دو اجلاس قرار گیرد و دربار? جنوب تصمیمات مهمی گرفته شود که نتایج آن بهزودی آشکار خواهد شد.
امّا در مورد مواضع جنبش محرومان در قبال آخرین مرحل? بحران یا همان فصل «درد و رنج» باید گفت که جنبش اقدامات مهمی به منظور ایجاد وحدت در صفوف ملی و جلوگیری از آغاز درگیریها و تعیین اهداف مشخص برای نبرد انجام داد.
همچنین جنبش محرومان در طول مدت بحران، پایبندی و تعهد خود را به اصول و ارزشهای انسانی حفظ کرد و به خاطر همین پایبندی، در معرض محنتها و مصایب بسیار قرار گرفت و بهرغم اوضاع متشنج حاکم بر کشور، جنبش همواره با انتقام از بیگناهان و واکنشهای مذهبی مخالف بوده است.
از طرفی، اعضای جنبش همواره از اقدامات غیرمعمول پرهیز کردهاند و برای جلوگیری از وقوع درگیریهای حاشیهای، حتی از واکنش به اتهامات ناروایی که به مبارزان و رهبران جنبش نسبت داده میشد، خودداری میکردند.
در زمان سقوط نبعه -که پس از پانزده ماه پایداری و مقاومت به وقوع پیوست- جوانان عضو «امل» تا آخرین لحظه مقاومت کردند و این حقیقت بر کسی پوشیده نیست. همچنین تلاش رهبران جنبش برای حفظ بیطرفی ارامنه و ادام? پایداری و ایستادگی در نبعه، نیازی به بیان ندارد، امّا همان کسانی که موجب سقوط نبعه شدند و ارامنه را تحریک کردند و سند تسلیم را امضا کردند، به جنبش اتهام زدند و صفحات روزنامهها و امواج رادیوها را از تهمت و ناسزا به جنبش محرومان آکنده کردند؛ به گونهای که هجوم بیرحمان? احزاب به اعضای جنبش شدت یافت.
ولی با وجود هم? این مواضع ظالمانه -که در تاریخ مبارزه کمتر مانند آن به چشم میخورد- جنبش محرومان، مقاوم و پرصلابت حقایق را تبیین میکند و به کسی هجوم نمیبرد، دفاع میکند و تجاوز نمیکند و برای حل مشکلات آوارگان و همدردی با آنان و بازگرداندن و مهیاکردن امکانات زندگی برای آنان تلاش میکند و همگان را به توجه و اهتمام به جنوب، نشانه رفتن سلاحها به سوی دشمن، اجتناب از واکنش در برابر اقدامات تحریکآمیز و خودداری از ورود به درگیریهای حاشیهای فرامیخواند.
در اوضاعی که ارزشها و اصول انسانی از لبنان رخت بر بسته بود، جنبش محرومان چنین شیوهای را در پیش گرفت و با رفتار خود، خطمشی جدیدی را در مبارزه بنیان نهاد که بر ارزشهای انسانی استوار است. سخن گفتن از ترقیخواهی یا واپسگرایی، چپگرایی یا راستگرایی و محافظهکاری یا افراطگرایی فقط زمانی ممکن است که ابتداییترین اصول انسانی و ارزشهای اخلاقی مراعات شده باشد.