Print this page

گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 10
صفحه: 273

سوره قریش

این گفتار با همین عنوان در کتاب برای زندگی درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

﴿ لِإِیلَافِ قُرَیش .

برای ائتلاف قریش.

﴿ إِیلَافِهِمْ رِحْلَـةَ الشِّتَاءِ وَالصَّیفِ .

ائتلافشان در سفر زمستانی و تابستانی.

﴿ فَلْیعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَیتِ :

پس باید پروردگار این خانه را بپرستند :

﴿ الَّذِی أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوع وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْف .

آن‌که به هنگام گرسنگی طعامشان داد و از بیم در امانشان داشت.

این سوره مبارک با کلمه «لِإِیلافِ» آغاز می‌شود که جار و مجرور است و همان‌طور که می‌دانیم، جار و مجرور نیاز به متعلق دارد. چگونه ممکن است که سوره را با جار و مجرور بدون ذکر متعلَّق آغاز کرد. بسیاری از مفسران تلاش کرده‌اند که برای این جار و مجرور، متعلق معنوی بیابند، چنان‌که در بسیاری از کتب قواعد عربی آمده است. اما حقیقت این است که کلمه « ﴿ لِإِیلافِ قُرَیش » با سوره پیش از آن مرتبط است که نتیجه واقعه «فیل» و دفع خطر اصحاب فیل و منع آنان از ویران کردن کعبه است. واقعیت این است که حادثه فیل و نابود شدن ابرهه و سپاهیان و فیل‌هایش روحیه قریش را بالا برد و برای آن‌ها عزت و افتخار بزرگی آفرید و آنان را در سرزمین خود در امنیت قرار داد. توانایی عبادت و تجارت داشتند و از امنیت برای جذب عده فراوانی از حجاج استفاده می‌کردند و تجارت و بازارهای آنان رونق گرفت. افزون بر آن، با تقویت روحیه و اعتلای شأن قریش، آن‌ها به آسانی به همه‌جای جزیره سفر می‌کردند. زمستان‌ها به یمن و تابستان‌ها به بلاد شام می‌رفتند و به همین سبب تجارتشان رونق گرفت. بنابراین، حادثه فیل برای آنان شرایطی ایجاد کرد که به نظر بسیاری از مفسران به «ایلاف» منجر شد. این مفسران عقیده دارند که پس از واقعه فیل، وضعیت قریش بهتر از گذشته شد و تجارتشان رونق گرفت. لذا قرآن کریم به آنان تذکر می‌دهد که باید پروردگار این خانه را که شبح گرسنگی و ترس را از ایشان دور کرد، پرستش کنند. گرسنگی و ترس دو آفت اصلی و دو خطر بزرگی آدمی هستند.

اما اندکی دقت در مفهوم سوره، انسان را به افق‌های وسیع‌تری منتقل می‌کند، چراکه حادثه فیل مانع تجاوز به مکه و استعمار آن و تسلط استعمارگران بر مردم مکه شد. این مسئله زمینه‌سازی برای رسالت رسول کریم(ص) بود که در همان سال به دنیا آمدند. هنگامی که محمد(ص) به رسالت مبعوث شد، چنین مقدر بود که فرزندان مکه، حاملان رسالت باشند. اگر استعمار و سیطره ابرهه و