بیرون کنیم. اگر ما ایدئولوژی اسلامی را در پیش گرفتیم، شاید فلان عالم چنین بگوید یا فلان کتاب چنان نوشته باشد. هر انسانی آزاد است که اسلام را هرگونه که میخواهد بفهمد. خدا که در انحصار ما نیست، همانگونه که در انحصار خود پیامبر(ص) هم نبود. ولی در فعالیت سازمانی باید اصول و فروع و خطمشی و جزئیات با دقت تعیین شود. در اینجا دستور رهبری است که باید اجرا شود و اگر ما میخواهیم کار تشکیلاتی بکنیم، باید به این روش عمل کنیم. ب��ای من بسیار دشوار است به این زبان که در طول عمرم به آن خو نگرفتهام، سخن بگویم، ولی مصلحت تشکیلات آن را اقتضا میکند. [...]
10. درباره موارد مجاز بودن استفاده از اسلحه و جنگیدن
[...] جوانان باید توجه داشته باشند که در چارچوب و خطمشیِ کلیِ جنبش أمل، جنگیدن تنها در سه مورد جایز است:1. جلوگیری از تجزیه کشور؛ 2. مقابله با تجاوز به جنوب یا هر گوشهای از کشور؛ 3. مقابله با تجاوز به مقاومت فلسطین. در غیر این سه مورد، دفاع از خویش است و مبارزه دموکراتیک برای دور کردن خطرها خواهد بود. [...]
11. درباره موضع جنبش در قبال جنبش های آزادی بخش و نظام ها و اعتصاب
[...] یکی از نکاتی که در دستور کار سیاسی جنبش مطرح نشده، موضع عربی در قبال جنبش محرومان است. امروزه، در جهان عرب چند نوع نهاد وجود دارد. نوع اوّل نهادها نظام پادشاهی، نظام دموکراتیک، نظام مبتنی بر ارتش و نظامهای سوسیالیستی موجود در صحنه است. تجربههای حقیقی ما با این نظامها در دنیا، همانطور که در سخنرانی پریروز خود گفتم، تجربههایی اندوهبار و تلخ و جانکاه است. موضع ما در قبال این نظامها چیست؟
امّا نهاد دوم یعنی جنبشهای انقلابی در جهان عرب چطور؟ از سازمان آزادیبخش فلسطین گرفته تا دیگر نهضتهای موجود در کشورهای عربی مانند نهضت «پولیساریو» در صحرا و نهضت «ظفار» در عمان و دیگر نهضت و انقلابهای کوچک در برخی کشورها.
نهاد سوم احزاب است و موضع ما در برابر آنها. احزاب موجود در کشورهای عربی نیز طبیعتاً انواعی دارند.
احزاب حاکم: مثلاً در سوریه حزب بعث حاکم است؛ در عراق شاخه دیگر حزب بعث حاکم است؛ در الجزائر حزب آزادیبخش ملی الجزائر حاکم است؛ در تونس نیز حزب سوسیالیست مشروطه حکمفرماست.
احزاب غیرحاکم: برای نمونه در مغرب حزب استقلال، تشکل صنفی و حزب مخالف وجود دارند. در برخی دیگر از کشورها نیز احزابی وجود دارد، ولی تعداد آنها کم است. بیشتر نظامهای عربی نظام تکحزبی هستند، غیر از لبنان که در آن دهها یا صدها حزب وجود دارد. البته، حزب به معنای لغوی یعنی جمعیتهای اجتماعی که به مسائل سیاسی اهتمام میورزند. در لبنان همه نهادهای موجود و همچنین احزاب به مسائل سیاسی اهتمام میورزند. موضع ما در قبال احزاب چیست؟ مسئله ارتباط جنبش با جنبشها و احزاب موجود در جهان عرب در یکی از کمیتهها بررسی شده است. ولی این کمیته درباره ارتباط جنبش محرومان با دولتهای عربی