ویژگی‏های حاکم یا مدیر مؤسسه به آنچه می‏خواهیم، دست یابیم. از این‌روست که می‏گویند علت حد تامِّ معلول است. حتمی بودن رابطه میان علت و معلول، نزد فلاسفه امری ثابت و مسلم است و وجدان انسان نیز به‌روشنی آن را درمی‏یابد. همان‌طور که شنیدید، هنرمند وقتی اثری خلق می‏کند، این کار را با ظرافت و دقت انجام می‏دهد. مهندس کارآزموده وقتی نقشه‏ای می‏کشد و ساختمانی می‏سازد، آن ساختمان بر اساس سلیقه و نوع نگرش او خواهد بود. این امری روشن است و نیازی به فکر کردن زیاد ندارد.
بر این اساس، وقتی دانستیم که خداوند دارای نام‏های نیکو و صفات والاست، یعنی وقتی ایمان آوردیم که خداوند عادل و دانا و حکیم و مهربان و شکست‏ناپذیر و مقتدر و توانا و ارجمند و اراده‏کننده و آگاه و زیباست، این ایمان به صفات، چه تأثیری در ما دارد؟ مسلماً متوجه این حقیقت می‏شویم که خداوند جهان را بر اساس الگو و صفات خود آفریده و صفات خود را در مخلوقاتش به ودیعه نهاده است. او زیباست و مخلوقات را زیبا آفریده است. او عالم است و جهان را بر اساس قوانین علمی آفریده است. او عادل است و در آفرینش جهان هستی کوتاهی نکرده است. او مهربان است و رحمت و عظمت و عدالت و حکمت خود را بر هستی نقش زده است. با این شناخت، ما با دید دیگری به جهان نگاه خواهیم کرد و خواهیم دانست که در جهان هیچ نقص و کاستی و هرج و مرجی وجود ندارد و هرچیزی در عالم اندازه و حساب خاص خود را دارد. حتی در سوره الرحمن می‏خوانیم که «﴿وَالشَّمسُ وَالقَمَرُ بِحُسبان﴾ »[443] یعنی حرکت خورشید و ماه نیز حساب و کتاب دارد که علم جدید نیز آن را شناخته و قوانین ستاره‏شناسی می‏نامد.
هر موجود کوچک و بزرگی در جهان دارای حساب و کتاب است. آفرینش و ترکیب هر موجودی در عالم، دقیق و با عظمت است. کوچک‌ترین گیاه یا کوچک‌ترین پدیده در زندگی انسان شگفتی‏های بسیار دارد. برای نمونه انسان از یک نطفه کوچک پدید آمده است؛ نطفه‏ای مرکب از اجزای مرد و زن که با چشم غیرمسلح دیده نمی‏شود. این نطفه کوچک اجزایی دارد: غشا، هسته، سیتوپلاسم. درون این مواد، ذرات کوچکی وجود دارد که آن‌ها را ژن می‏نامند. ژن ذره کوچکی است که اگر آن را میلیون‏ها بار بزرگ کنیم، به اندازه سر سوزن می‏شود، و بنابر محاسبه دانشمندان، اگر همه ژن‏های موجود در جهان را جمع کنیم، حجم آن‌ها به یک سانتی‏متر مکعب نمی‏رسد. اما همین ژن کوچک دارای آفرینش دقیق با عظمتی است که انسان را شگفت‏زده می‏کند. شباهت فرزند به پدر و مادرش، از نظر نژاد و شکل و اخلاق، همگی در ژن نهفته است، یعنی نطفه انسان با توجه به ویژگی‏هایی که ژن در خود دارد، تبدیل به انسان می‏شود، نه اسب. اگر پدر بلند قد باشد، فرزند او نیز بلند قد می‏شود؛ اگر موهایش مجعد باشد، موهای فرزندش نیز مجعد می‏َشود. البته غالباً این‌طور است، نه همیشه. رنگ چشم، تن صدا، اخلاق، عادات و همه مشابهت‏های میان کودک و پدر و مادر، در ژن، این ذره کوچک، نهاده شده است.
پس از آگاهی به این دقت و ظرافت در آفرینش و نبود ناهماهنگی در جهان هستی، آیا می‏توان نظام آفرینش و عدالت و دقت و زیبایی و مهارت و قدرت و مبتنی بودن آن را بر علم و حق انکار کرد؟ البته نه.
بنابراین، روش ایمانی با روش علمی هماهنگ و همسوست. پژوهش‏های مربوط به ژن یا همان نطفه